Cuộc đối đầu giữa Phủ Tổng thống (청와대) và Tòa án Tối cao (대법원) xoay quanh một ghế thẩm phán đang kéo dài. Ngày 18 tháng 8, Chánh án Tòa án Tối cao Cho Hee-dae đã đề cử bằng văn bản với Tổng thống Lee Jae-myung Thẩm phán chủ tọa Son Bong-gi của Tòa án quận Daegu (대구지법) làm người kế nhiệm cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao Roh Tae-ak. Tại cuộc giám sát của Quốc hội (국정감사) thuộc Ủy ban Pháp chế và Tư pháp Quốc hội (국회 법제사법위원회) ngày 6 tháng 10, Chánh án Cho nêu quan điểm rằng quyền hạn và nghĩa vụ theo Hiến pháp (헌법) của ông đã kết thúc sau khi đề cử. Phủ Tổng thống một lần nữa đưa ra yêu cầu trước đó, đề nghị tiến hành thủ tục đề cử lại nhanh nhất có thể. Tính đến ngày 8 tháng 10, ghế kế nhiệm đã bị bỏ trống 219 ngày.
Bối cảnh và diễn biến
Trọng tâm của cuộc đối đầu là liệu có đề cử lại ứng viên thẩm phán Tòa án Tối cao hay duy trì đề cử đã được đưa ra. Tại cuộc giám sát của Quốc hội, Chánh án Cho nói Quốc hội và Tổng thống không thể can dự vào việc chánh án đề cử ứng viên. Phủ Tổng thống đang yêu cầu đề cử lại; theo các bản tin, vấn đề này đã dẫn đến tình trạng kéo dài khoảng 50 ngày, trong đó yêu cầu đề cử lại và việc từ chối được lặp đi lặp lại, cùng với những lời kêu gọi từ phe cầm quyền yêu cầu ông từ chức.
Những lời chỉ trích từ giới chính trị cũng ngày càng gay gắt. Ngày 7 tháng 10, ông Kim Min-seok, lãnh đạo Đảng Dân chủ Hàn Quốc (더불어민주당), kêu gọi Chánh án Cho tự nguyện từ chức; Ủy viên Thường trực Lee Seong-yun đề cập đến việc từ chức và luận tội. Nghị sĩ Park Gyun-taek cũng nói cần xem xét luận tội. Thủ tướng Han Seong-sook chỉ trích Chánh án Cho, đặt câu hỏi rằng nếu bổ nhiệm theo đề cử thì tổng thống có quyền bổ nhiệm hay không.
Tuy nhiên, theo các bản tin, Phủ Tổng thống và Đảng Dân chủ Hàn Quốc không muốn tiến hành luận tội Chánh án Cho hoặc yêu cầu Tòa án Hiến pháp (헌법재판소) xét xử tranh chấp thẩm quyền (권한쟁의심판). Các bản tin nêu rằng khó tìm ra hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng trong trường hợp luận tội, còn kết quả của một vụ xét xử tranh chấp thẩm quyền thì khó dự đoán. Cần phân biệt giữa việc hai phương án này được nêu ra và việc thủ tục thực tế được bắt đầu.
Ý nghĩa của thông tin này
Vấn đề này không chỉ dừng ở bất đồng về nhân sự. Tòa án Tối cao phụ trách xét xử cuối cùng và tuyên án. Dù một ghế thẩm phán bị khuyết, các tiểu ban xét xử quy mô nhỏ (소부) và Hội đồng toàn thể vẫn có thể xét xử, tuyên án; nhưng theo các bản tin, 11 thẩm phán Tòa án Tối cao, không tính Chánh án Văn phòng Hành chính Tòa án, phải đảm nhiệm khối lượng xét xử tương đương 12 người. Vì vậy, lo ngại được nêu ra là nếu tình trạng khuyết ghế kéo dài, áp lực công việc tại Tòa án Tối cao sẽ tích tụ và có thể ảnh hưởng đến hoạt động xét xử phúc thẩm tối cao.
Một thẩm phán từng làm việc tại Tòa án Tối cao cho biết việc khuyết một thẩm phán trong thời gian dài tạo ra gánh nặng lớn cho xét xử phúc thẩm tối cao. Nhận định rằng việc khuyết thẩm phán Tòa án Tối cao có thể ảnh hưởng đến quyền được xét xử của người dân nên được hiểu là lo ngại về khả năng xử lý của Tòa án Tối cao có thể tiếp tục suy giảm, chứ không có nghĩa là việc xét xử và tuyên án sẽ lập tức dừng lại.
Chẳng hạn, nếu là đương sự đang chờ Tòa án Tối cao đưa ra phán quyết, không thể khẳng định rằng vụ việc của mình chắc chắn sẽ bị chậm chỉ vì có ghế khuyết. Tuy nhiên, vì các thẩm phán Tòa án Tối cao phải gánh nhiều công việc xét xử hơn nếu tình trạng khuyết ghế kéo dài, việc giải quyết bất đồng về nhân sự cũng là vấn đề quan trọng đối với hoạt động của tòa án và những người đang chờ được xét xử.
Tình trạng khuyết ghế cũng có khả năng kéo theo ảnh hưởng đến các đợt bổ nhiệm tiếp theo. Bản tin dự đoán rằng tình trạng khuyết ghế hiện nay có thể chưa được giải quyết cho đến khi nhiệm kỳ của Chánh án Cho kết thúc vào tháng 6 năm sau. Bản tin cũng nhận định rằng việc lựa chọn người kế nhiệm Thẩm phán Tòa án Tối cao Cheon Dae-yeop, người sẽ nghỉ hưu vào tháng 5 năm sau, sẽ không dễ dàng nếu mâu thuẫn giữa Phủ Tổng thống và Tòa án Tối cao chưa được tháo gỡ. Tuy nhiên, đây là dự đoán về diễn biến trong tương lai, chứ không phải xác nhận rằng việc bổ nhiệm chắc chắn sẽ bị trì hoãn.
Thông tin về cơ chế và hỗ trợ liên quan
Xét xử tranh chấp thẩm quyền (권한쟁의심판) được đề cập trong vụ việc này — một thủ tục xét xử hiến pháp nhằm giải quyết tranh chấp về việc xâm phạm thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước hoặc chính quyền địa phương — không phải là cơ chế mà bất kỳ ai cũng có thể yêu cầu. Theo cẩm nang pháp lý nội bộ, bên yêu cầu phải là một bên có thẩm quyền trong tranh chấp, chẳng hạn như cơ quan nhà nước hoặc chính quyền địa phương, và phải cho rằng thẩm quyền của mình đã bị xâm phạm hoặc có nguy cơ bị xâm phạm; cá nhân không thể yêu cầu xét xử theo cơ chế này.
Thời hạn yêu cầu phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện. Yêu cầu xét xử tranh chấp thẩm quyền phải được nộp trong vòng 60 ngày kể từ ngày biết được căn cứ yêu cầu, đồng thời trong vòng 180 ngày kể từ ngày căn cứ đó phát sinh. Hiện chưa xác nhận được liệu có yêu cầu xét xử thực sự được nộp trong vụ việc này hay không, cũng như ai sẽ là bên yêu cầu và vấn đề tranh chấp cụ thể là gì. Vì vậy, chỉ riêng việc các bản tin đề cập đến khả năng xét xử tranh chấp không có nghĩa là yêu cầu sắp được nộp hoặc có thể dự đoán kết quả.
Xét xử luận tội có thủ tục khác với xét xử tranh chấp thẩm quyền. Theo cẩm nang pháp lý, Quốc hội phải thông qua nghị quyết đề xuất luận tội, sau đó Tòa án Hiến pháp sẽ quyết định có cách chức người giữ chức vụ công hay không. Bản tin nêu rằng khó tìm ra hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng liên quan đến việc luận tội Chánh án Cho, nhưng không đưa tin rằng thủ tục đề xuất luận tội đã thực sự được tiến hành.
Những điều đã được xác nhận và những điều chưa rõ
Những điều đã được xác nhận
- Ngày 18 tháng 8, Chánh án Tòa án Tối cao Cho Hee-dae đề cử bằng văn bản Thẩm phán chủ tọa Son Bong-gi của Tòa án quận Daegu làm người kế nhiệm cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao Roh Tae-ak.
- Tại cuộc giám sát của Quốc hội ngày 6 tháng 10, Chánh án Cho nói Quốc hội và Tổng thống không thể can dự vào việc đề cử, đồng thời cho biết quyền hạn và nghĩa vụ theo Hiến pháp của ông đã kết thúc sau khi đề cử.
- Phủ Tổng thống tái khẳng định lập trường yêu cầu nhanh chóng tiến hành thủ tục đề cử lại.
- Tính đến ngày 8 tháng 10, ghế kế nhiệm đã bị bỏ trống 219 ngày; Tòa án Tối cao vẫn có thể xét xử và tuyên án khi ghế còn khuyết.
Những điều chưa rõ
- Phủ Tổng thống và Chánh án Cho sẽ thống nhất phương án cụ thể nào để giải quyết tình trạng khuyết ghế.
- Thủ tục thành lập lại Ủy ban đề cử ứng viên thẩm phán Tòa án Tối cao (대법관후보추천위원회) có thực sự bắt đầu hay không.
- Có thực sự đệ trình đề xuất luận tội hoặc yêu cầu xét xử tranh chấp thẩm quyền liên quan đến cuộc đối đầu này hay không.
- Khi nào tình trạng khuyết ghế sẽ được giải quyết và hoạt động xử lý các vụ việc của Tòa án Tối cao sẽ có những thay đổi cụ thể nào.
Những điều độc giả nên theo dõi
- Khi kiểm tra xem có thay đổi nào trong việc đề cử người kế nhiệm hoặc quy trình giới thiệu ứng viên hay không, cần phân biệt giữa các biện pháp đã được công bố với yêu cầu và dự đoán từ giới chính trị.
- Nếu yêu cầu xét xử tranh chấp thẩm quyền thực sự được đệ trình, có thể xem ai đã yêu cầu, bên đó có phải là bên khẳng định thẩm quyền của mình bị xâm phạm hay không, và có tuân thủ cả hai thời hạn: 60 ngày kể từ ngày biết căn cứ yêu cầu và 180 ngày kể từ ngày căn cứ phát sinh hay không.
- Độc giả đang chờ giải quyết vụ việc tại Tòa án Tối cao không nên chỉ dựa vào việc có ghế khuyết để kết luận thời điểm xử lý hoặc kết quả của vụ việc riêng; nên kiểm tra tình trạng xử lý vụ việc qua các thông tin chính thức.
