Ngày 4 tháng 10 năm 2026, sau khi xem bộ phim ‘Những kẻ ám sát’, Cho Kuk, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách Đổi mới của Đảng Đổi mới Tổ quốc (조국혁신당), đã đăng cảm nhận và ý kiến lên Facebook. Ông bày tỏ tiếc thương, gọi vụ bà Yuk Young-soo bị bắn chết là bi kịch, đồng thời cho rằng bộ phim không bênh vực hành động của Mun Se-gwang hay chế giễu cái chết của người đã khuất. Viện trưởng Cho cũng nói bộ phim không phải đối tượng phải chịu trách nhiệm pháp lý, nhưng đây là quan điểm của ông, không phải phán quyết của tòa án hay kết luận pháp lý đã được xác lập.

Tranh cãi không chỉ xoay quanh cách diễn giải lịch sử trong phim. Viện trưởng Cho chỉ trích nghị sĩ Joo Jin-woo thuộc Đảng Quyền lực Nhân dân (국민의힘) vì gọi gương mặt của diễn viên Yoo Hae-jin là “diện mạo kiểu Bắc Triều Tiên”; nghị sĩ Joo giải thích rằng cách nói này hàm ý bênh vực Bắc Triều Tiên. Các bản tin cũng đề cập hoạt động bất thường xoay quanh phản hồi đánh giá trực tuyến và một cuộc tụ tập trước nơi được cho là nhà riêng của Yoo Hae-jin, khiến những vấn đề về phê bình tác phẩm, công kích cá nhân, tự do biểu đạt và danh dự đan xen với nhau.

Bối cảnh và tình hình

Bộ phim lấy vụ bà Yuk Young-soo bị bắn năm 1974 làm đề tài. Một bản tin cho biết kết quả điều tra chính thức khi đó kết luận hành động của Mun Se-gwang là theo chỉ thị của Bắc Triều Tiên, đồng thời nói rằng bộ phim kể câu chuyện qua những điều tra viên hư cấu, đặt nghi vấn về khả năng có liên quan bên trong chính quyền Park Chung-hee hoặc các cơ quan tình báo. Theo đưa tin, đoàn làm phim cho biết đây là tác phẩm hư cấu, không nhằm đưa ra một kết luận lịch sử mới.

Viện trưởng Cho nhận xét bộ phim đề cập diễn biến vụ việc, kết quả điều tra khi đó và những nghi vấn đã được nêu ra; ông nói 131 phút trôi qua nhanh nhờ câu chuyện kết hợp sự thật với hư cấu và diễn xuất của các diễn viên. Ông cũng so sánh phim với ‘JFK’, tác phẩm đặt nghi vấn về vụ ám sát Tổng thống Mỹ John F. Kennedy. Ngoài ra, ông nói phim tái hiện sống động việc Cục Tình báo Trung ương (중앙정보부) kiểm duyệt báo chí dưới thời độc tài quân sự và cuộc đấu tranh chống lại sự kiểm duyệt ấy của các nhà báo.

Trái lại, những chỉ trích nhằm vào bộ phim dẫn đến các cáo buộc rằng phim bóp méo lịch sử và xúc phạm gia đình bà Yuk Young-soo. Park Won-seok, cựu nghị sĩ Đảng Công lý (정의당), viết rằng Tổng thống Park Chung-hee chỉ xuất hiện thoáng qua trong một hoặc hai cảnh, ngoài cảnh đọc diễn văn kỷ niệm Ngày Giải phóng ở phần đầu phim, và cũng không có lời thoại hay cảnh quay cận mặt. Ông giải thích rằng bộ phim muốn khắc họa một thời đại kiểm duyệt, kiểm soát và bạo lực, lấy những nghi vấn và điểm bất thường trong kết quả điều tra khi đó làm chất liệu. Đây là cách diễn giải của cựu nghị sĩ Park, không phải căn cứ đủ để tự nó khép lại tranh luận về tính chính xác lịch sử của bộ phim.

Ý nghĩa của thông tin này

Trong cuộc tranh cãi này, cần phân biệt phê bình nội dung bộ phim với những phát ngôn nhắm vào cá nhân người làm phim. Nghị sĩ Joo giải thích cụm từ “diện mạo kiểu Bắc Triều Tiên” có ý nói bênh vực Bắc Triều Tiên, đồng thời cho rằng đạo diễn và Yoo Hae-jin cũng phải chịu trách nhiệm. Trong khi đó, giáo sư Jin Jung-kwon của Đại học Dongyang (동양대) chỉ trích việc công kích diễn viên và nhà phê bình, đồng thời Viện trưởng Cho và cựu nghị sĩ Park cũng phản đối những phát ngôn nhắm vào Yoo Hae-jin. Những màn tranh cãi giữa các nhân vật chính giới đặt ra câu hỏi về ranh giới của phê bình tác phẩm khi bất đồng trong cách diễn giải phim chuyển thành công kích ngoại hình và khuynh hướng chính trị của diễn viên.

Cũng cần thận trọng để không khẳng định chắc chắn ai là chủ thể và bản chất của các hoạt động trực tuyến được đưa tin. Theo một bản tin, Naver phát hiện hành vi “lạm dụng bằng máy móc” bất thường trong tính năng phản hồi tích cực và tiêu cực đối với đánh giá phim, chuyển vụ việc cho cảnh sát và đổi cách sắp xếp mặc định đánh giá từ “nhiều lượt thích nhất” sang “mới nhất”. Tuy nhiên, Naver không cho biết ai đã thực hiện, liệu có động cơ chính trị hay không, cũng không nói rằng bản thân điểm đánh giá của bộ phim đã bị thao túng. Vì vậy, không thể khái quát rằng hành vi thao túng có tổ chức đối với điểm đánh giá đã được xác nhận.

Chẳng hạn, nếu độc giả thấy một phát ngôn chỉ trích diễn viên trên bài đăng công khai, cần xem xét trong ngữ cảnh liệu đó là đánh giá về tác phẩm, khẳng định một sự việc cụ thể hay lời lẽ hạ thấp nhân phẩm. Cùng một từ ngữ có thể làm phát sinh vấn đề pháp lý khác nhau tùy thuộc vào đối tượng được nhắm đến và phạm vi công khai, tức khả năng những người dùng khác tiếp cận được phát ngôn. Chỉ riêng việc lời lẽ gay gắt không đồng nghĩa trách nhiệm pháp lý lập tức được xác định.

Thông tin về các quy định và hỗ trợ liên quan

Theo hướng dẫn pháp lý nội bộ L1, yếu tố cốt lõi để xác định hành vi phỉ báng danh dự là liệu có công khai nêu ra sự việc cụ thể có khả năng hạ thấp đánh giá xã hội về một người cụ thể hay không; còn đối với hành vi lăng mạ, vấn đề là liệu có bày tỏ thái độ khinh miệt mà không nêu sự việc cụ thể hay không. Tính công khai là trạng thái mà người không xác định hoặc nhiều người có thể nhận biết. Ngay cả lời nói chỉ hướng đến một người cũng có thể phát sinh vấn đề, chẳng hạn người nói có nhận thức về khả năng lời nói bị lan truyền và chấp nhận rủi ro đó hay không; do vậy cần xem xét cả phạm vi công khai và đường truyền của bài đăng.

Khi đánh giá hành vi phỉ báng danh dự, cần xem xét tổng thể câu chữ và bối cảnh xung quanh, bao gồm phát ngôn là sự thật hay ý kiến, đối tượng có được xác định cụ thể hay không, và nội dung có cụ thể đến mức hạ thấp đánh giá xã hội hay không. Hướng dẫn giải thích rằng ngay cả khi nêu sự việc đúng sự thật, hành vi phỉ báng danh dự vẫn có thể bị đặt ra; tuy nhiên, theo Điều 310 của Bộ luật Hình sự (형법), có trường hợp không bị trừng phạt nếu hành vi thuộc khoản 1 Điều 307 Bộ luật Hình sự là sự thật và chỉ nhằm phục vụ lợi ích công cộng. Cũng cần phân biệt rằng đối với hành vi phỉ báng danh dự thông qua ấn phẩm và các hình thức tương tự (출판물 등에 의한 명예훼손), mục đích bôi nhọ là yếu tố cấu thành, và Điều 310 Bộ luật Hình sự không được áp dụng.

Đối với bài đăng trực tuyến, cần cân nhắc đồng thời liệu nhiều người có thể xem được hay không, có nêu sự việc cụ thể hay không, có mục đích bôi nhọ hay không, và phát ngôn có nhằm phục vụ lợi ích công cộng hay không. Vì vậy, chỉ từ việc biết Viện trưởng Cho tuyên bố bộ phim “không có gì phải chịu trách nhiệm pháp lý” thì không thể kết luận về trách nhiệm pháp lý của bộ phim hay bài đăng. Các bản tin được cung cấp không cho biết đã có đơn kiện phỉ báng danh dự thực tế nào liên quan đến bộ phim hoặc các bài đăng liên quan hay chưa, cũng không nêu có phán quyết pháp lý nào hay không.

Những điểm được các bản tin đưa tin khác nhau

Các bản tin khác nhau về thời điểm và cách mô tả cuộc tụ tập trước nhà Yoo Hae-jin. Một bản tin thuật lại tuyên bố của Viện trưởng Cho rằng một nhóm cực hữu đã thông báo trước về cuộc tụ tập; một bản tin khác cho biết vào Chủ nhật, khoảng 50 người đã tập trung trước một căn nhà ở Seoul được cho là nhà riêng của Yoo Hae-jin. Con số trong bản tin sau là ước tính không chính thức của cảnh sát được truyền thông địa phương dẫn lại. Vì vậy, cần đọc tách biệt các thông tin về việc thông báo trước cuộc tụ tập và việc người dân thực sự tập trung.

Các biện pháp của Naver liên quan đến đánh giá phim cũng được đề cập cụ thể trong các bản tin. Có đưa tin rằng Naver phát hiện hoạt động bất thường trong tính năng phản hồi đánh giá và chuyển vụ việc cho cảnh sát, nhưng chưa xác định được chủ thể chịu trách nhiệm hay động cơ chính trị. Cũng chưa có xác nhận rằng điểm đánh giá bộ phim bị thao túng; do đó, không nên coi cuộc điều tra về tính năng phản hồi đánh giá và cáo buộc thao túng điểm đánh giá là cùng một sự việc.

Những gì đã xác nhận và những điều chưa rõ

Những gì đã xác nhận

  • Ngày 4 tháng 10, sau khi xem phim, Viện trưởng Cho công khai cảm nhận và đề xuất công khai tài liệu của các cơ quan nhà nước liên quan để kiểm chứng công khai.
  • Tối ngày 3 tháng 10, cựu nghị sĩ Park Won-seok cũng đăng bài về bộ phim, giải thích cách tác phẩm khắc họa nhân vật và chủ đề.
  • Nghị sĩ Joo Jin-woo giải thích rằng cụm từ “diện mạo kiểu Bắc Triều Tiên” hàm ý bênh vực Bắc Triều Tiên, đồng thời cho rằng bộ phim và diễn viên phải chịu trách nhiệm.
  • Một bản tin cho biết Naver đã chuyển hoạt động bất thường trong tính năng phản hồi đánh giá cho cảnh sát; Naver chưa xác nhận ai thực hiện, động cơ chính trị hay việc điểm đánh giá có bị thao túng hay không.

Những điều chưa rõ

  • Các bản tin được cung cấp không xác nhận Đảng Quyền lực Nhân dân có đưa ra lập trường chính thức riêng hay không, hoặc đảng đã phản hồi thế nào trước tuyên bố của Viện trưởng Cho.
  • Chưa xác nhận có đơn kiện phỉ báng danh dự thực tế nào liên quan đến bộ phim hoặc các phát ngôn liên quan hay không, cũng như liệu tòa án đã đưa ra phán quyết hay chưa.
  • Chưa rõ đề xuất công khai các tài liệu liên quan, chẳng hạn như đầu đạn, và tổ chức kiểm chứng công khai của Viện trưởng Cho có được triển khai hay không.
  • Chỉ dựa trên các bản tin thì chưa thể xác định ai đã thực hiện hoạt động bất thường trong tính năng phản hồi đánh giá và vì lý do gì.

Những điều độc giả cần kiểm tra

  • Khi trích dẫn hoặc chia sẻ bộ phim hay phát ngôn của chính trị gia, hãy phân biệt ý kiến với sự việc đã được xác nhận, đồng thời kiểm tra ngữ cảnh trước sau và phạm vi công khai của bài đăng.
  • Nếu lo ngại có thể phát sinh vấn đề phỉ báng danh dự hoặc lăng mạ, hãy xem xét liệu có nêu sự việc cụ thể hay không, đối tượng có thể được xác định hay không, phát ngôn có khả năng lan truyền hay không, và mục đích biểu đạt có phục vụ lợi ích công cộng hay không. Đánh giá thực tế có thể khác nhau tùy toàn bộ bối cảnh.
  • Theo dõi các thông báo chính thức và tin tức đã được xác nhận sau đó để biết việc công khai tài liệu liên quan hoặc các thủ tục pháp lý có được tiến hành hay không. Những căn cứ hiện được cung cấp không cho biết việc kiểm chứng công khai có được triển khai hay đã có phán quyết pháp lý thực tế nào.

Tài liệu tham khảo