Giữa lúc tranh cãi quanh bộ phim “Những kẻ ám sát” tiếp diễn, Shin Jin-wook, giáo sư khoa Xã hội học tại Đại học Chung-Ang (중앙대), nhận định rằng tranh luận này vượt khỏi phạm vi diễn giải tác phẩm và đặt ra câu hỏi xã hội Hàn Quốc hướng tới kiểu tự do nào. Theo bài bình luận đăng ngày 7 tháng 10 năm 2026, những người chỉ trích cho rằng bộ phim gợi lên thuyết âm mưu rằng Tổng thống Park Chung-hee đứng sau vụ ám sát bà Yuk Young-soo. Ngược lại, những người bênh vực nói phim chỉ đề cập đến sự đàn áp tàn bạo của chế độ độc tài, không liên quan đến giả thuyết Park Chung-hee đứng sau vụ việc.

Bối cảnh và diễn biến

Bài bình luận cho rằng trọng tâm tranh cãi nằm ở việc phân biệt bộ phim trực tiếp nói gì với những gì khán giả có thể diễn giải. Bài viết cho biết phim không trực tiếp chỉ đích danh Park Chung-hee là người đứng sau, và ông chỉ xuất hiện trong cảnh phát biểu. Tuy nhiên, theo bài bình luận, bối cảnh chế độ độc tài cá nhân khi đó cùng một số lời thoại và cảnh phim có thể tạo cơ sở để diễn giải theo hướng giả thuyết ông đứng sau vụ việc.

Vì vậy, tác giả không đơn thuần chấp nhận nguyên vẹn lập luận của bên nào. Nhận định rằng tác phẩm nhắm vào Park Chung-hee có thể là quá mức, nhưng lập tức gạt cách diễn giải của những khán giả liên tưởng đến điều đó là vô lý cũng có thể là áp đặt. Bài bình luận cũng cho biết đạo diễn đã bày tỏ sự hối tiếc và lấy làm tiếc vì vô tình để ngỏ khả năng diễn giải như vậy. Tuy nhiên, bài viết không nêu rõ phát biểu đó được đưa ra khi nào.

Tranh luận đã mở rộng từ bất đồng về cách diễn giải bộ phim thành cuộc tranh cãi về quyền tự do ngôn luận. Theo bài bình luận, những người chỉ trích cùng viện dẫn sự kiện “Tank Day” của Starbucks và màn cổ vũ mang tính chế giễu sự kiện 18/5 của đội bóng chày Trường trung học Baejae (배재고), đồng thời phản đối rằng cần áp dụng cùng một tiêu chuẩn khi đề cập đến những sự kiện lịch sử hoặc nhân vật khác. Bài bình luận không giải thích cụ thể diễn biến của những trường hợp này.

Ý nghĩa của sự việc

Lập luận của Giáo sư Shin là nên tách biệt câu hỏi pháp lý “có quyền bày tỏ hay không” với câu hỏi đạo đức “cách bày tỏ đó có đáng làm hay không”. Bài bình luận nhấn mạnh rằng trong một nền dân chủ, nhiều cách diễn đạt gây khó chịu và xúc phạm vẫn có thể được pháp luật cho phép; nhưng việc hợp pháp không khiến mọi cách diễn đạt đều trở nên đáng làm. Ý ở đây là chỉ xét việc có được pháp luật cho phép hay không thì khó đánh giá cách thể hiện đó đối xử ra sao với những ký ức gắn liền với bản sắc của người khác.

Dẫn lại tư tưởng của triết gia Charles Taylor, bài bình luận giải thích rằng không cần mặc định mọi giá trị và niềm tin đều có mức độ xác đáng như nhau, nhưng cần lấy việc đối xử bình đẳng với bản sắc của người khác làm điểm xuất phát. Ở đây, tôn trọng không có nghĩa là cấm chỉ trích một cách diễn giải lịch sử hay một lập luận cụ thể. Theo tác giả, cần phân biệt giữa phê bình một hành động cụ thể với việc phớt lờ, khinh miệt hoặc xúc phạm những điều gắn liền với bản sắc của người khác.

Bài viết cũng mượn sự phân biệt giữa “cái thiêng” và “cái phàm” của nhà xã hội học Émile Durkheim để giải thích rằng các thành viên trong xã hội có thể coi một số giá trị và biểu tượng là thiêng liêng tuyệt đối. Những điều đó có thể khác nhau ở mỗi người. Thay vì nói rằng những ký ức mà mỗi người coi trọng đều có cùng ý nghĩa lịch sử, bài bình luận nhấn mạnh tính tương hỗ: ai cũng có thể hết lòng trân quý điều gì đó và cảm thấy tổn thương khi điều đó bị xúc phạm.

Chẳng hạn, nếu một khán giả xem một cảnh cụ thể trong phim là sự xúc phạm đối với một nhân vật lịch sử, không nhất thiết phải khẳng định rằng phản ứng ấy tương đồng với ý định của tác phẩm. Đồng thời, thay vì mặc nhiên cho rằng cách diễn giải của khán giả đó là vô lý, nên xem xét cảnh phim và bối cảnh nào đã dẫn đến cách hiểu ấy — đây là lập luận gần với quan điểm của bài bình luận. Điều đó không có nghĩa là phải đồng tình với cách diễn giải, mà là một đề xuất để những người viện dẫn quyền tự do ngôn luận cũng suy xét ý nghĩa mà cách thể hiện của mình có thể mang lại cho người khác.

Giáo sư Shin cho rằng xã hội Hàn Quốc, gần 40 năm sau tiến trình dân chủ hóa năm 1987, cần một quan niệm sâu sắc hơn về tự do. Để cùng xây dựng một xã hội dù không đồng quan điểm, mỗi người cần tiết chế khi đối xử với những điều quý giá đối với người khác, cũng như mong người khác tôn trọng những điều quý giá với mình. Có thể hiểu đây không phải là lời kêu gọi làm suy yếu quyền tự do ngôn luận, mà là đề xuất đưa sự tôn trọng lẫn nhau vào các điều kiện để thực thi quyền tự do một cách chính đáng.

Những điều đã xác nhận và những điều chưa rõ

Những điều đã xác nhận

  • Bài bình luận cho biết tranh cãi xã hội quanh bộ phim “Những kẻ ám sát” vẫn tiếp diễn.
  • Những người chỉ trích cho rằng phim gợi lên thuyết âm mưu rằng Tổng thống Park Chung-hee đứng sau vụ ám sát bà Yuk Young-soo; những người bênh vực nói tác phẩm đề cập đến sự đàn áp tàn bạo của chế độ độc tài và không liên quan đến giả thuyết ông đứng sau vụ việc.
  • Bài bình luận cho biết phim không trực tiếp chỉ đích danh Park Chung-hee là người đứng sau, và ông chỉ xuất hiện trong cảnh phát biểu.
  • Bài bình luận cho biết đạo diễn đã bày tỏ sự hối tiếc và lấy làm tiếc vì vô tình để ngỏ khả năng diễn giải như vậy.
  • Tác giả lập luận rằng những cách thể hiện được pháp luật cho phép không đồng nghĩa với những cách thể hiện đáng làm về mặt đạo đức, đồng thời cần tôn trọng bản sắc và ký ức của người khác.

Những điều chưa rõ

  • Bài bình luận không nêu cụ thể lời thoại và cảnh phim nào có thể khiến phim được diễn giải theo hướng Park Chung-hee đứng sau vụ việc.
  • Chưa xác định được nội dung cụ thể và thời điểm đạo diễn đưa ra phát biểu thể hiện sự hối tiếc và lấy làm tiếc.
  • Chỉ dựa vào bài bình luận này thì không thể biết cụ thể diễn biến của sự kiện “Tank Day” của Starbucks và tranh cãi quanh màn cổ vũ của đội bóng chày trường Baejae.

Những điều độc giả cần kiểm tra

  • Khi tiếp cận bộ phim hoặc các lập luận liên quan, độc giả có thể phân biệt nội dung tác phẩm trực tiếp thể hiện với nội dung khán giả diễn giải dựa trên bối cảnh.
  • Khi có ý kiến chỉ trích hoặc bênh vực một cách thể hiện, độc giả có thể xem xét không chỉ việc cách thể hiện đó có được pháp luật cho phép hay không, mà còn cả đối tượng được nhắc đến gắn với bản sắc và ký ức của ai.
  • Nếu viện dẫn các trường hợp “Tank Day” và màn cổ vũ của đội bóng chày làm luận cứ, cần xác minh riêng diễn biến cụ thể và các tình tiết mà bài bình luận không nêu, rồi mới đánh giá liệu việc so sánh chúng với tranh cãi về bộ phim có phù hợp hay không.

Tài liệu tham khảo