Cuốn sách 《Trip Reports: Stories from an Australian Psychedelic Renaissance》 (Những câu chuyện về trải nghiệm: Từ thời kỳ phục hưng chất gây ảo giác ở Australia; NewSouth) của nhà báo Rich Haridy, làm việc tại Melbourne, tìm hiểu đặc tính của các chất gây ảo giác như LSD và nấm gây ảo giác, tiềm năng sử dụng chúng trong điều trị sức khỏe tâm thần và diễn biến nghiên cứu liên quan tại Australia. Câu hỏi cuốn sách đặt ra không chỉ là liệu các chất này có tác dụng điều trị hay không. Sách còn xem xét liệu việc dùng liều cực nhỏ (microdosing) có hữu ích hay không, liệu có thể tách những trải nghiệm khó lường do chất gây ảo giác tạo ra khỏi tiềm năng chữa lành hay không, và liệu chúng có thể giúp giải quyết những vấn đề xã hội như cô đơn, cô lập hay không.

Những tiềm năng được cuốn sách đề cập không đồng nghĩa với việc tính an toàn đã được xác nhận. Bài viết nêu các giải thích về hiệu quả điều trị, đồng thời cũng kể về những trường hợp tử vong và triệu chứng nghiêm trọng về thể chất.

Bối cảnh

Bài viết giải thích rằng chất gây ảo giác được sử dụng rộng rãi trong phong trào phản chiến và phản văn hóa thập niên 1960, rồi chính phủ các nước cấm không chỉ các chất này mà cả những nghiên cứu liên quan. Cuốn sách của Haridy viết rằng Australia là một trong những quốc gia cuối cùng ngừng nghiên cứu, mãi đến thập niên 1970, và là một trong những quốc gia đầu tiên hợp pháp hóa việc sử dụng chất gây ảo giác làm thuốc trở lại vào năm 2024. Đây là mô tả về việc khôi phục sử dụng trong y tế, không thể hiểu là mọi hình thức sử dụng chất gây ảo giác đều được cho phép.

Cuốn sách xem xét liệu chất gây ảo giác có thể hỗ trợ điều trị trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD, vấn đề sức khỏe tâm thần có thể xuất hiện sau một sự kiện gây chấn động) hay không. Khi đề cập đến hiệu quả điều trị, sách cũng chú ý đến bối cảnh của quá trình trị liệu, chứ không chỉ bản thân thuốc. Một phụ nữ tham gia thử nghiệm lâm sàng tại Australia vào thập niên 1970 kể rằng việc tự khám phá bản thân trong liệu pháp nhóm, khi đối diện với những trải nghiệm bị kìm nén từ thời thơ ấu, rất khó khăn và đau đớn; tuy nhiên, bà cho biết liệu pháp có hiệu quả và giúp cuộc sống của mình ổn định hơn.

Haridy cho rằng các nghiên cứu trên bệnh nhân giai đoạn cuối mắc chứng lo âu và sợ hãi về cái chết cũng ghi nhận kết quả tốt. Những kết quả ông dẫn ra gồm giảm lo âu và trầm cảm, giảm nỗi sợ cái chết và tình trạng mất tinh thần, cũng như cải thiện sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, bài viết không nêu quy mô nghiên cứu hay thiết kế thử nghiệm lâm sàng, nên khó đánh giá những kết quả này xuất hiện ở ai và trong điều kiện nào.

Ý nghĩa của thông tin này

Những kết quả được cuốn sách giới thiệu cho thấy chất gây ảo giác là đối tượng đang được nghiên cứu về tiềm năng điều trị một số vấn đề sức khỏe tâm thần. Bài viết cũng cho biết các nhà nghiên cứu nhận thấy MDMA có những tác động thúc đẩy tương tác xã hội, chẳng hạn như cảm giác hạnh phúc, sự gắn kết với người khác và lòng trắc ẩn. Sách cũng nêu các trường hợp người dùng ayahuasca cho biết tâm trạng cải thiện sau khi thoát khỏi tình trạng trầm cảm nặng. Tuy nhiên, chỉ từ những mô tả này không thể biết liệu mọi bệnh nhân có đạt được hiệu quả tương tự hay hiệu quả kéo dài bao lâu sau khi điều trị.

Những rủi ro ở chiều ngược lại không chỉ là giả định. Cuốn sách kể rằng trong một buổi sử dụng nấm gây ảo giác năm 2024, một phụ nữ tử vong, còn những người tham gia khác bị liệt, khó nói hoặc đứng, và khó thở. Tuy nhiên, bài viết không xác định nguyên nhân tử vong và các tác dụng phụ. Sách cũng đề cập đến những ảnh hưởng tiêu cực đáng kể của ayahuasca; các tình nguyện viên dùng DMT (một loại chất gây ảo giác) mô tả rằng họ đã trải nghiệm một nơi khác, có yêu tinh, côn trùng và người ngoài hành tinh. Một số người tin chắc nơi đó là một không gian cụ thể có thật hoặc một cõi ngoài hành tinh.

Khó khăn cốt lõi mà Haridy nêu ra là chính đặc tính làm thay đổi tâm trí của chất gây ảo giác vừa tạo ra tiềm năng chữa lành, vừa tiềm ẩn rủi ro. Khi trải nghiệm mạnh mẽ và khó dự đoán, ngay cả người kỳ vọng đạt hiệu quả cũng không thể biết trước mình sẽ trải qua điều gì. Chẳng hạn, người cân nhắc điều trị các triệu chứng trầm cảm cần xem xét không chỉ những lời kể về cải thiện trong một số trường hợp, mà còn cả phạm vi nghiên cứu xác nhận hiệu quả điều trị, thông tin về tác dụng phụ và các biện pháp bảo đảm an toàn.

Những điều đã biết và chưa thể biết

Những điều đã biết

  • Cuốn sách đề cập đến đặc tính của các chất gây ảo giác như LSD và nấm gây ảo giác, cùng tiềm năng sử dụng chúng trong điều trị sức khỏe tâm thần.
  • Haridy cho rằng các nghiên cứu trên bệnh nhân giai đoạn cuối ghi nhận kết quả tốt, với mức lo âu và trầm cảm giảm.
  • Sách giới thiệu những tác động thúc đẩy tương tác xã hội của MDMA và trải nghiệm tích cực của người dùng ayahuasca, đồng thời cũng đề cập đến ảnh hưởng tiêu cực của ayahuasca.
  • Cuốn sách kể rằng trong một buổi sử dụng nấm gây ảo giác năm 2024 đã có người tử vong và những người tham gia khác gặp các triệu chứng nghiêm trọng.
  • Những mô tả của người tham gia về trải nghiệm với DMT có nhắc đến các sinh vật kỳ lạ và những nơi khác.

Những điều chưa thể biết

  • Quy mô và thiết kế thử nghiệm lâm sàng cụ thể của các nghiên cứu về điều trị bằng chất gây ảo giác được bài viết nhắc đến là gì?
  • Hiệu quả điều trị kéo dài bao lâu sau khi kết thúc điều trị?
  • Nguyên nhân nào khiến một người tử vong và những người tham gia khác gặp tác dụng phụ trong buổi sử dụng nấm gây ảo giác năm 2024?

Điều độc giả cần kiểm tra

  • Khi đọc tin về tiềm năng điều trị, hãy kiểm tra kết quả được nêu xuất phát từ nghiên cứu nào và đối tượng bệnh nhân nào, đồng thời bài viết có cung cấp quy mô và thiết kế nghiên cứu hay không.
  • Nếu cân nhắc điều trị, đừng chỉ dựa vào những lời kể về trải nghiệm tích cực; hãy tìm hiểu cả thông tin về phản ứng khó dự đoán, tác dụng phụ và các biện pháp bảo đảm an toàn.
  • Biện pháp của Australia năm 2024 được mô tả là khôi phục việc sử dụng chất gây ảo giác làm thuốc. Bài viết này không cho biết phạm vi cho phép cụ thể hoặc quy trình cá nhân có thể thực hiện, vì vậy không nên diễn giải rộng thành việc sử dụng nói chung đã được cấp phép.