Ký ức trên đảo Man đi cùng âm nhạc Vivaldi

Nghệ sĩ vĩ cầm Han Soo-jin, 40 tuổi, có mối gắn bó đặc biệt với đảo Man, vùng lãnh thổ phụ thuộc Hoàng gia Anh nằm giữa đảo Ireland và đảo Anh. Cô sinh ra tại Busan, Hàn Quốc, rồi cùng cha mẹ chuyển đến Anh khi mới 2 tuổi. Trong ba năm rưỡi đầu đời, Han sống trên hòn đảo có những đồng cỏ rộng và đường bờ biển bao quanh.

Cũng tại đây, cô lần đầu nghe “Bốn mùa” của nhà soạn nhạc người Ý Antonio Vivaldi. Những ký ức về cảnh sắc và âm thanh của tuổi thơ đã theo cô suốt nhiều năm, rồi trở thành một phần trong cách cô tiếp cận tác phẩm nổi tiếng này.

Với Han Soo-jin, “Bốn mùa” không chỉ là một bản nhạc quen thuộc trên sân khấu. Tác phẩm còn gắn với những năm tháng đầu đời giữa biển và đồng cỏ trên đảo Man.

Album thứ hai, một dấu mốc mới trong sự nghiệp

Ký ức ấy hiện diện trong album thứ hai của Han, mang tên “Bốn mùa”, vừa được phát hành. Đây cũng là album đầu tiên của cô có một bản hòa tấu cùng dàn nhạc, đánh dấu bước chuyển từ những dự án trước đó sang hình thức biểu diễn kết hợp giữa nghệ sĩ độc tấu và một tập thể lớn.

Han thu âm album cùng Dàn nhạc Thính phòng Anh vào tháng 9 năm ngoái tại phòng thu Abbey Road ở London. Địa điểm này được biết đến rộng rãi vì từng là nơi ban nhạc Beatles thực hiện các bản thu của mình. Với nghệ sĩ, thu âm trong phòng thu cho phép từng chi tiết được ghi lại cẩn thận, khác với buổi biểu diễn trực tiếp vốn chỉ diễn ra một lần trước khán giả.

Bản hòa tấu là tác phẩm trong đó một nhạc cụ độc tấu, ở đây là đàn vĩ cầm, đối thoại với dàn nhạc. Người chơi không chỉ thể hiện giai điệu chính mà còn phải phối hợp nhịp điệu, sắc thái và thời điểm với các nhạc công khác, giống như một cuộc trò chuyện trong đó mỗi bên vừa có tiếng nói riêng vừa cần lắng nghe nhau.

Vì sao lại chọn một tác phẩm đã quá quen thuộc?

Tại cuộc họp báo ở khu Yongsan, Seoul, hôm thứ Tư, Han thừa nhận có thể có người thắc mắc vì sao cô chọn thu âm “Bốn mùa” — tác phẩm đã được trình diễn rất nhiều và có không ít bản thu được đánh giá cao. Theo cô, sự quen thuộc không đồng nghĩa với việc tác phẩm đã cạn hết cách diễn giải.

“Một số người có thể tự hỏi vì sao tôi chọn ‘Bốn mùa’ của Vivaldi, tác phẩm đã được trình diễn thường xuyên và có rất nhiều bản thu được đánh giá cao. Nhưng tôi tin rằng, ngay cả khi các nghệ sĩ trung thành với cùng một bản nhạc, âm thanh tạo ra sau khi đi qua lăng kính của mỗi người tất yếu sẽ khác nhau”, Han nói.

Trong âm nhạc, “lăng kính” của nghệ sĩ có thể hiểu là cách họ lựa chọn tốc độ, âm lượng, cách nhấn vào từng nốt và cảm xúc muốn truyền tải. Hai nghệ sĩ có thể chơi cùng những nốt nhạc trên bản phổ, nhưng người này tạo cảm giác nhẹ nhàng, người kia lại khiến giai điệu trở nên căng thẳng hoặc dữ dội hơn.

Một bản nhạc, nhiều cách lắng nghe

“Bốn mùa” gồm bốn bản hòa tấu gợi lên mùa xuân, mùa hạ, mùa thu và mùa đông. Những thay đổi về giai điệu, nhịp độ và cách phối khí giúp người nghe hình dung các cảnh vật khác nhau, từ không khí tươi sáng đến những chuyển động mạnh mẽ hơn. Vì thế, cách nghệ sĩ kiểm soát âm thanh có thể làm nổi bật một khía cạnh khác của từng mùa.

Vivaldi sáng tác tác phẩm này vào đầu thế kỷ 18. Dù đã xuất hiện trong các phòng hòa nhạc qua nhiều thế hệ, tác phẩm vẫn thường xuyên được thu âm và biểu diễn lại. Điều đó cho thấy một bản nhạc cổ điển có thể tiếp tục được khám phá: mỗi nghệ sĩ mang đến trải nghiệm, ký ức và lựa chọn biểu diễn riêng.

Tuổi thơ bên biển trở thành một phần của góc nhìn âm nhạc

Han không chỉ tiếp cận tác phẩm bằng kỹ thuật của một nghệ sĩ vĩ cầm. Ký ức về nơi cô từng sống cũng là điểm tựa cá nhân khi trở lại với âm nhạc của Vivaldi. Khung cảnh biển và đồng cỏ trên đảo Man có thể giúp lý giải vì sao tác phẩm gắn với những hình ảnh thiên nhiên lại mang ý nghĩa riêng đối với cô.

Điều này không có nghĩa rằng người nghe cần biết câu chuyện tuổi thơ của Han mới có thể cảm nhận album. Thay vào đó, bối cảnh ấy cho thấy âm nhạc có thể nối một tác phẩm được sáng tác từ nhiều thế kỷ trước với trải nghiệm rất riêng của một người biểu diễn hôm nay. Với khán giả, đó cũng là lời nhắc rằng những giai điệu quen thuộc đôi khi trở nên mới mẻ khi được nghe qua một câu chuyện khác.

Từ bản phổ đến trải nghiệm của người nghe

Bản phổ ghi lại những nốt nhạc và chỉ dẫn cơ bản, nhưng cách chuyển chúng thành âm thanh còn phụ thuộc vào nghệ sĩ và dàn nhạc. Chẳng hạn, một đoạn nhạc có thể được chơi chậm và mềm để tạo cảm giác tĩnh lặng, hoặc nhanh và mạnh để khiến người nghe cảm nhận sự chuyển động rõ hơn. Những lựa chọn ấy không thay đổi tác phẩm gốc, nhưng có thể làm thay đổi cách khán giả trải nghiệm nó.

Một album mới mở ra cuộc gặp giữa quá khứ và hiện tại

Việc Han lần đầu thu âm một bản hòa tấu cùng dàn nhạc cũng đặt album trong một bối cảnh rộng hơn sự hoài niệm cá nhân. Dàn nhạc tạo nên lớp âm thanh bao quanh phần độc tấu, còn cây vĩ cầm dẫn dắt những đường giai điệu nổi bật. Để hai phần hòa hợp, nghệ sĩ cần vừa giữ được tiếng nói riêng vừa đáp lại những chuyển động của tập thể.

Album “Bốn mùa” vì vậy kết nối nhiều lớp thời gian: âm nhạc của Vivaldi từ thế kỷ 18, ký ức tuổi thơ của Han trên đảo Man và trải nghiệm thu âm tại London trong thời hiện đại. Câu chuyện của cô cũng cho thấy việc diễn giải lại một tác phẩm kinh điển không nhất thiết phải tìm cách thay đổi nó hoàn toàn. Đôi khi, điều tạo nên khác biệt chính là những gì nghệ sĩ mang theo khi bước vào bản nhạc.

  • Tác phẩm: “Bốn mùa” của Antonio Vivaldi.
  • Nghệ sĩ: Nghệ sĩ vĩ cầm Han Soo-jin, sinh tại Busan.
  • Bối cảnh cá nhân: Cô sống trên đảo Man trong ba năm rưỡi đầu đời và lần đầu nghe tác phẩm tại đây.
  • Album: Album thứ hai của Han, đồng thời là album đầu tiên của cô có bản hòa tấu cùng dàn nhạc.
  • Địa điểm thu âm: Phòng thu Abbey Road ở London, cùng Dàn nhạc Thính phòng Anh.

Điều khán giả có thể chờ đợi

Mỗi lần một tác phẩm quen thuộc được thu âm lại, người nghe có cơ hội so sánh cách các nghệ sĩ lựa chọn tốc độ, sắc thái và cách phối hợp với dàn nhạc. Với Han, điểm đáng chú ý không chỉ là việc cô chọn một tác phẩm nổi tiếng, mà còn là mối liên hệ giữa âm nhạc ấy với những năm tháng đầu đời trên đảo Man.

Album mới đặt câu chuyện riêng của nghệ sĩ bên cạnh di sản lâu đời của Vivaldi. Khi lắng nghe, khán giả có thể vừa nhận ra những giai điệu quen thuộc của “Bốn mùa”, vừa chú ý đến cách Han đưa trải nghiệm của mình vào phần trình diễn. Đó là cuộc gặp giữa ký ức cá nhân và một tác phẩm đã thuộc về nhiều thế hệ người nghe.