Hiệp hội lên tiếng về những lời công kích nhắm vào ê-kíp phim

Hiệp hội các nhà sản xuất phim Hàn Quốc bày tỏ lo ngại trước những lời chỉ trích gay gắt nhằm vào nhà sản xuất, đạo diễn, diễn viên và nhân viên của bộ phim “Những kẻ ám sát”. Tác phẩm đang vướng tranh cãi vì cách khai thác một sự kiện lịch sử có thật.

Trong tuyên bố công bố ngày 1 tháng 10, hiệp hội nhấn mạnh rằng khán giả có quyền đánh giá và phê bình các tác phẩm văn hóa. Tuy nhiên, hiệp hội cho rằng tranh luận về nội dung phim không nên vượt quá giới hạn để biến thành hành vi công kích những cá nhân tham gia thực hiện phim, hoặc làm lan truyền thông tin chưa được xác minh.

“Đánh giá cách thể hiện và diễn giải của một tác phẩm nên tập trung vào chính tác phẩm. Việc công kích những người tham gia làm phim hoặc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng không có lợi cho môi trường sáng tạo lành mạnh.”

Lee Min-ho hủy buổi trò chuyện tại Liên hoan phim Busan

Công ty quản lý của diễn viên Lee Min-ho cho biết anh sẽ không tham gia chương trình trò chuyện Ngôi nhà của diễn viên, thuộc Liên hoan phim quốc tế Busan (BIFF). Sự kiện dự kiến diễn ra sau ngày khai mạc liên hoan phim vào ngày 6 tháng 10.

Công ty chỉ nêu lý do là “hoàn cảnh bất khả kháng”. Việc hủy lịch diễn ra trong bối cảnh các diễn viên tham gia phim bị nhắm tới bởi những lời lẽ mang tính công kích cá nhân, nhưng thông báo không nói rõ đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến quyết định của Lee Min-ho.

BIFF là một trong những sự kiện điện ảnh lớn tại châu Á, nơi các nhà làm phim và diễn viên gặp gỡ khán giả thông qua các buổi chiếu, giao lưu và thảo luận. Vì vậy, việc một nghệ sĩ rút khỏi chương trình khi tranh cãi đang diễn ra cũng khiến công chúng chú ý đến áp lực mà những người làm phim có thể đối mặt ngoài màn ảnh.

Bộ phim tái hiện một sự kiện lịch sử gây tranh luận

“Những kẻ ám sát” là phim truyện lấy cảm hứng từ vụ nổ súng nhằm vào Yuk Young-soo năm 1974. Bà là phu nhân của Tổng thống Hàn Quốc khi đó, Park Chung-hee. Một số nhân vật chính trị, trong đó có thành viên Đảng Quyền lực Quốc dân, cho rằng phim ám chỉ Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc hoặc Park Chung-hee đứng sau vụ việc, đồng thời kêu gọi cấm chiếu và xử lý pháp lý.

Nhà sản xuất phản hồi rằng phim dựa trên những tư liệu và ghi chép liên quan đến sự kiện, sau đó kết hợp thêm trí tưởng tượng điện ảnh để xây dựng câu chuyện. Họ khẳng định tác phẩm không chỉ đích danh một người cụ thể là chủ mưu, cũng không trình bày các giả thuyết hay tình tiết hư cấu trong phim như sự thật lịch sử.

Vì sao phim lịch sử thường gây tranh cãi?

Phim truyện về sự kiện có thật thường phải chuyển những hồ sơ, lời kể và bối cảnh phức tạp thành một câu chuyện có nhân vật và diễn biến rõ ràng. Cách chọn chi tiết, xây dựng đối thoại hay sắp xếp các sự kiện có thể khiến khán giả hiểu khác nhau về trách nhiệm của những người liên quan.

  • Tư liệu lịch sử có thể không đầy đủ hoặc được diễn giải theo nhiều cách.
  • Hư cấu điện ảnh giúp câu chuyện dễ theo dõi hơn, nhưng đôi khi làm mờ ranh giới giữa chi tiết sáng tạo và sự kiện đã được xác nhận.
  • Tranh luận công khai có thể giúp khán giả đặt câu hỏi về lịch sử, song cần phân biệt rõ giữa phê bình nội dung và cáo buộc nhắm vào cá nhân.

Hiệp hội kêu gọi tranh luận dựa trên tác phẩm và sự thật

Hiệp hội cho biết tuyên bố của mình không nhằm đưa ra phán quyết về một cách diễn giải lịch sử cụ thể, cũng không đứng về phía nào trong tranh luận xã hội. Trọng tâm của tuyên bố là bảo vệ quyền phê bình tác phẩm đồng thời phản đối việc những người tham gia làm phim bị công kích chỉ vì có tên trong ê-kíp.

Một bộ phim thường là kết quả hợp tác kéo dài giữa nhiều nhóm nghề nghiệp, từ biên kịch, đạo diễn, diễn viên đến kỹ thuật viên và nhân viên hậu kỳ. Vì thế, việc quy toàn bộ trách nhiệm cho từng cá nhân chỉ dựa trên sự tham gia của họ có thể khiến thảo luận về bộ phim chuyển thành áp lực cá nhân, thay vì tập trung vào những gì tác phẩm thực sự thể hiện.

Hiệp hội cũng nhắc lại rằng đoàn phim đã công khai phản hồi về một số cáo buộc liên quan đến quá trình sản xuất và đầu tư, đồng thời cho rằng các thông tin đó không đúng sự thật. Những khẳng định này là lập trường của đoàn phim; các tranh cãi cụ thể cần được xem xét dựa trên thông tin có thể kiểm chứng.

Hiệp hội nhấn mạnh rằng khán giả cần được tự do đánh giá và phê bình, trong khi người sáng tạo cũng cần một môi trường không bị chi phối bởi áp lực quá mức từ bên ngoài.

Ranh giới giữa phê bình và công kích cá nhân

Vụ việc cho thấy hai nguyên tắc có thể cùng tồn tại: khán giả có quyền phản đối cách một bộ phim diễn giải lịch sử, còn những người làm phim cần được bảo vệ khỏi việc bị đe dọa, bôi nhọ hoặc nhắm tới bằng thông tin sai lệch. Phê bình có căn cứ thường tập trung vào nội dung, lập luận và tư liệu; công kích cá nhân lại chuyển trọng tâm sang danh tính hoặc đời tư của người tham gia.

Trong thực tế, ranh giới này có thể trở nên khó nhận biết khi tranh luận lan nhanh trên mạng xã hội. Một nhận xét về cảnh phim có thể mở rộng thành cáo buộc về động cơ của diễn viên hoặc đoàn phim, dù chưa có bằng chứng xác nhận. Điều đó khiến việc kiểm tra nguồn tin và phân biệt giữa dữ kiện, suy luận và ý kiến trở nên đặc biệt quan trọng.

Những câu hỏi còn bỏ ngỏ

  • Các chi tiết trong phim được xây dựng dựa trên loại tư liệu nào, và đâu là phần hư cấu phục vụ câu chuyện?
  • Tranh luận về trách nhiệm lịch sử sẽ được làm sáng tỏ bằng tài liệu có thể kiểm chứng ra sao?
  • Làm thế nào để bảo đảm quyền phê bình mà không khiến người làm nghệ thuật trở thành mục tiêu của các cuộc công kích cá nhân?

Tác động rộng hơn đối với môi trường sáng tạo

Hiệp hội cho rằng điện ảnh Hàn Quốc cần duy trì không gian để các nhà làm phim khai thác nhiều đề tài và kể những câu chuyện khác nhau. Điều đó không có nghĩa tác phẩm được miễn trừ khỏi sự phản biện; ngược lại, tranh luận công khai và đánh giá nghiêm túc là một phần của đời sống văn hóa.

Vấn đề nằm ở cách cuộc tranh luận được tiến hành. Nếu phản ứng tập trung vào bằng chứng và cách thể hiện của bộ phim, khán giả có thể tiếp tục trao đổi về lịch sử và nghệ thuật. Nếu thông tin chưa xác minh hoặc lời công kích cá nhân lấn át, những người sáng tạo có thể trở nên dè dặt hơn khi lựa chọn các đề tài nhạy cảm.

Hiệp hội kêu gọi cuộc thảo luận quanh “Những kẻ ám sát” tiếp tục một cách bình tĩnh, tôn trọng những ý kiến khác nhau và dựa trên thông tin có căn cứ. Diễn biến tiếp theo của tranh cãi, cũng như việc bộ phim được đánh giá ra sao sau khi ra mắt, sẽ cho thấy công chúng và ngành điện ảnh có thể xử lý những chủ đề lịch sử nhạy cảm như thế nào.