Koreya kino rejissyorlari gildiyasi (한국영화감독조합, DGK) 2026-yil 4-oktabr kuni “Qotil(lar)” filmi atrofidagi bahs yuzasidan bayonot berib, asarga berilayotgan baholar ijodkorlarning keyingi ishini to‘xtatishga qaratilgan hujumlarga aylanib borayotganidan xavotir bildirdi. Gildiya filmni tanqid qilish mumkinligini, ammo unda qatnashganlarning kundalik hayoti va tirikchiligini nishonga olish yoki ulardan shunga o‘xshash filmni boshqa hech qachon yaratmaslikni talab qilish asar tanqidi doirasidan chiqishini ta’kidladi. Bundan avval aktyor Yu Hae-jinning uyi oldida norozilik namoyishi bo‘lib o‘tgani, aktyorlar va suratga olish guruhi xavfsizligini hisobga olib, kinoteatrlardagi namoyishlardan keyingi tomoshabinlar bilan uchrashuvlar kabi tadbirlar bekor qilingani haqida xabarlar tarqalgan edi.

Fon va kontekst

Bahs filmda tarix qanday tasvirlangani yuzasidan bildirilgan norozilikdan boshlandi. Xabarlarga ko‘ra, “Qotil(lar)” Yuk Yeong-su xonimga suiqasd qilingan voqeani tasvirlaydi. Film sobiq prezident Pak Chon-hui bu voqeaga aloqador bo‘lgandek tasvirlagani haqida da’vo ilgari surilgach, asosan siyosiy doiralarda norozilik kuchaydi. Biroq taqdim etilgan xabarlarning o‘zi filmning aniq sahnalari yoki bahsni qo‘zg‘atgan bayonotlarning to‘liq mazmunini aniqlash uchun yetarli emas.

4-oktabr kuni “Yangi erkinlik birdamligi” (신자유연대) va “Bellado” (벨라도) kabi konservativ guruhlarning 50 ga yaqin a’zosi politsiyaning norasmiy hisob-kitobiga ko‘ra, Yu Hae-jin aktyorning uyi deb taxmin qilingan Seulning Seongbuk-gu tumanidagi uy oldida namoyish o‘tkazdi. Ular film namoyishini to‘xtatish, suratga olish guruhi va aktyorlardan uzr so‘rash hamda bunday holat takrorlanmasligi haqida va’da berishni talab qildi. Boshqa konservativ guruh ham prodyuserlik kompaniyasi binosi oldida namoyishlarni to‘xtatish va uzr so‘rashga chaqirdi. Xabarlarda aktyorning uyi oldidagi namoyishlar va siyosiy doiralarning tanqidi aktyorlar xavfsizligi yuzasidan bildirilgan xavotirlar bilan bog‘liq holda yoritildi.

Prodyuserlik kompaniyasi Hive Media Corp xavfsizlik va tadbirlarning muammosiz o‘tishini hisobga olib, 3–5-oktabr kunlariga rejalashtirilgan kinoteatrlardagi namoyishlardan keyingi uchrashuvlar kabi rasmiy tadbirlarni bekor qildi. DGK bundan avval Koreya prodyuserlar uyushmasi (한국제작자협회) va Koreya kino prodyuserlari gildiyasi (한국영화프로듀서조합) ham siyosiy hujumlar san’atkorlar xavfsizligiga tahdid solayotganidan xavotir bildirganini ma’lum qildi. “Xalq kuchi” partiyasi (국민의힘) Singapur xalqaro kinofestivalining ochilish filmiga oid namoyishni bekor qilishni so‘rab, barcha deputatlar nomidan xat yuborishga qaror qilganini bildirdi. Xabarlarga ko‘ra, boshqa xalqaro kinofestivallardan ham namoyishni bekor qilish so‘ralishi rejalashtirilgan. Bular reja yoki so‘rov yuborish niyatiga oid ma’lumotlar bo‘lib, kinofestivallarning haqiqiy qarori yoki film namoyish etilishi-etilmasligidan farqlanishi kerak.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu bahsning mohiyati filmni tanqid qilish mumkin yoki mumkin emasligida emas. DGK ham ijodkorlar asarlari uchun tanqidga uchrashi mumkinligini tan olgan. Muhokamadagi masala shuki, tanqid asarning mazmuni va ijodiy tanlovlarini muhokama qilish bilan cheklanmay, ijodkor yoki aktyorning shaxsiy hayoti va tirikchiligini nishonga olsa, buning oqibati ularning xavfsizligi va kelgusida ijod qilish imkoniyatiga ham ta’sir qilishi mumkin.

Filmda qatnashgan aktyorlar va suratga olish guruhi uchun rasmiy tadbirlarning bekor qilinishi kabi jadvaldagi aniq o‘zgarishlar yuz berdi. Asar atrofidagi bahs kuchaygani sari, filmga aloqasi bo‘lmagan shaxslarning kundalik hayoti ham bosim ostida qolishi yoki xavfsizlik tashvishlari sabab tomoshabinlar bilan uchrashuvlar kamayishi mumkin. Bu holat ijodkor uchun ham bir asarga nisbatan bildirilgan tanqidni keyingi ijodiy faoliyatidan ajratishni qiyinlashtirishi mumkinligi bilan e’tiborga molik. Biroq bunday ta’sir gildiyaning xavotirlari va tadbirlar bekor qilingani haqidagi xabarlarga asoslangan talqindir; barcha ishtirokchilar bir xil zarar ko‘rgan, deb qat’iy aytib bo‘lmaydi.

Masalan, biror tomoshabin filmda tarix noto‘g‘ri talqin qilingan deb hisoblasa, asardagi sahnalar yoki ifoda usullarini asos qilib, uni tanqid qilishi mumkin. Ammo bu tanqid muayyan aktyorning uyi oldidagi namoyish yoki uning tirikchiligini nishonga oluvchi xatti-harakatlarga olib kelsa, asar yuzasidan boshlangan bahsdan chiqib, shaxsiy xavfsizlik va kundalik hayotga ta’sir qilishi mumkin. Mazkur vaziyatda bildirilgan xavotir ham shundan iborat.

DGK ijodkorlar tanqidni qabul qilgan holda yana ijod qila oladigan muhitni asrash Koreya kinosining kelajagi uchun muhim asos ekanini bildirdi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • DGK 2026-yil 4-oktabr kuni “Qotil(lar)” atrofidagi bahsga doir pozitsiyasini bayon qilgan hujjatni e’lon qildi.
  • Gildiya asarni tanqid qilish bilan ijodkorning shaxsiy hayoti va tirikchiligini barbod qiluvchi hujumlarni farqlash kerakligini ta’kidladi.
  • Xabarlarga ko‘ra, Yu Hae-jin aktyorning uyi oldida namoyish bo‘lib o‘tdi, prodyuserlik kompaniyasi esa xavfsizlikni hisobga olib, 3–5-oktabr kunlariga rejalashtirilgan kinoteatrlardagi namoyishlardan keyingi uchrashuvlar kabi rasmiy tadbirlarni bekor qildi.
  • Xabarlarga ko‘ra, Koreya prodyuserlar uyushmasi va Koreya kino prodyuserlari gildiyasi ham san’atkorlar xavfsizligiga tahdid soluvchi siyosiy hujumlardan xavotir bildirgan.
  • “Xalq kuchi” partiyasi Singapur xalqaro kinofestivalining ochilish filmiga oid namoyishni bekor qilishni so‘rab, barcha deputatlar nomidan xat yuborishga qaror qilganini bildirdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Bahsni qo‘zg‘atgan aniq bayonotlar va filmda tarix qanday tasvirlanganining to‘liq mazmuni nimalardan iborat.
  • Har bir hujum va namoyishning ortida kimlar turgani, qatnashchilar soni qancha bo‘lgani va namoyishlar necha marta o‘tkazilgani.
  • Bekor qilingan tomoshabinlar bilan uchrashuvlar va Busan xalqaro kinofestivali (부산국제영화제) dasturidagi tadbirlarning aniq ro‘yxati hamda har birining bekor qilinish sababi.
  • Singapur xalqaro kinofestivali va boshqa kinofestivallar namoyishni bekor qilish haqidagi so‘rovlarga qanday javob bergani.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Film haqidagi da’vo yoki iqtiboslarni ko‘rganda, asarning haqiqiy sahnalari, xabarlarda keltirilgan da’volar va siyosiy doiralar bergan baholarni bir-biridan ajratib tekshirish kerak.
  • Tadbirlar bekor qilingani yoki film kinofestivalda namoyish etilishi haqidagi xabarlarni ko‘rib chiqishda, bildirilgan so‘rov yoki rejalarni tashkilotchilarning haqiqiy qaroridan farqlash lozim.
  • Tanqid asarning o‘ziga qaratilganmi yoki ishtirokchilarning shaxsiy hayoti va tirikchiligini nishonga olyaptimi, shuni ko‘rib chiqish asar tanqidi bilan shaxsga qaratilgan bosim o‘rtasidagi farqni anglashga yordam beradi.

Manbalar