“Qotil(lar)” filmida tarix tasvirlanishi yuzasidan kelib chiqqan mojaro unda qatnashgan aktyorga qarshi norozilik harakatlariga aylandi. 2026-yil 4-oktabr kuni 50 nafardan ortiq konservativ guruh a’zosi Yu Hae-jinning uyi deb ko‘rsatilgan Seulning Seongbuk-gu tumanidagi xususiy uy oldida miting o‘tkazib, film namoyishini to‘xtatish, ijodkorlar va aktyorlardan uzr so‘rash hamda bu holat takrorlanmasligi haqida va’da berishni talab qildi. Shu kuni yana bir guruh prodyuserlik kompaniyasi Hive Media Corp (하이브미디어코프) binosi oldida ham namoyishni to‘xtatish va uzr so‘rashni talab qildi.

Fon va kontekst

“Qotil(lar)” filmi 23-sentabr kuni ekranlarga chiqqan. Filmda marhuma Yu Yong-su xonimga qilingan suiqasdni sobiq prezident Pak Chon Hi aralashgandek tasvirlangani haqidagi da’vo ortidan, siyosiy doiralarda, jumladan, Milliy kuch partiyasi (국민의힘) atrofida norozilik kuchaydi. Bu da’vo filmning tarixni tasvirlashi borasidagi mojaroning fonini tashkil etadi, ammo dalillar to‘plamida tasdiqlangan fakt sifatida keltirilmagan.

Ingliz tilidagi xabarlarda film 1974-yildagi suiqasd voqeasini yoritishi va Pak Chon Hi hukumati yoki razvedka idorasi ichidagi shaxslar bunga aloqador bo‘lgan-bo‘lmaganini surishtiruvchi xayoliy tergovchilarni tasvirlashi aytilgan. Xabarlarga ko‘ra, ijodkorlar film badiiy to‘qima ekanini va yangi tarixiy xulosa chiqarishni maqsad qilmaganini bildirgan. Bahsning markazida o‘tmishdagi voqeani dramatik tarzda qayta yaratgan asarni qay darajada tarixiy da’vo sifatida qabul qilish kerakligi, shuningdek, unga qaratilgan tanqid asarda qatnashgan aktyorlarning o‘ziga ham yo‘naltirilishi qanchalik to‘g‘ri ekani masalalari turibdi.

Mitingda film namoyishini to‘xtatish va uzr so‘rash talablaridan tashqari, Yu Hae-jin reklama yuzi bo‘lib ishlaydigan Burger King va Kiwoom Securities (키움증권) kabi kompaniyalarga qarshi boykot chaqiriqlari ham yangradi. “Yangi erkinlik birdamligi” (신자유연대) rahbari Kim Sang-jin prodyuserlar va aktyorlarni marhum hamda uning oila a’zolaridan uzr so‘rashga chaqirdi. Tadbir joyida sobiq prezident Mun Chje Inni sobiq prezident Ro Mu Hyonning o‘limiga aloqador deb gumon qilishga ishora qiluvchi yoki 5·18 Kvanju demokratlashtirish harakatiga (5·18 광주민주화운동) Shimoliy Koreya qo‘shinlari aralashgani haqidagi da’voni ilgari suruvchi xayoliy film afishalari paydo bo‘ldi. Ishtirokchilar Yu Hae-jin “o‘ng qanot filmlari”da ham rol o‘ynashi kerakligini ta’kidladi. Ayrim qatnashchilar kiyimlari va sharflariga “Yun yana” (윤어게인) degan yozuvni tushirgan edi.

Bu xabar nimani anglatadi

Mojaro filmga bildirilgan tanqid bilan cheklanib qolmay, aktyorning uyi oldidagi miting va reklama beruvchilarga qarshi boykot chaqiriqlarigacha bordi. Bu asar mazmuniga qarshi norozilik aktyorning ijtimoiy faoliyati va reklamadagi faoliyatini nishonga oluvchi bosimga aylanishi mumkinligini ko‘rsatadi. Miting uy oldida o‘tkazilgani ham jamoatchilik muhokamasi insonning shaxsiy yashash joyiga taqalganida xavfsizlik va shaxsiy hayot daxlsizligi masalalari ham ko‘tarilishi mumkinligini anglatadi.

Aktyorlarga qaratilgan tanqid kuchaygan vaziyatda prodyuserlik kompaniyasi 3-oktabrdan 5-oktabrgacha rejalashtirilgan kinoteatrlardagi sahna salomlashuvlari kabi barcha rasmiy tadbirlarni bekor qildi. Kompaniya film bilan bog‘liq vaziyatni ko‘rib chiqqach, tomoshabinlar va tadbir qatnashchilarining xavfsizligi hamda tadbirning muammosiz o‘tishini hisobga olganini bildirdi. Tadbirlar bekor qilingani xavfsizlikni ustuvor qo‘ygan chora sifatida izohlandi, biroq bu tomoshabinlarning aktyorlar bilan uchrashish imkoniyati va filmni targ‘ib qilish jadvaliga ham ta’sir qilganini ko‘rsatadi.

Masalan, tomoshabin bekor qilingan sahna salomlashuviga borishni rejalashtirgan bo‘lsa, avvalgi jadval o‘zgarishsiz qoladi deb hisoblamasdan, prodyuserlik kompaniyasining rasmiy xabarini qayta tekshirishi kerak. Biroq bekor qilingan tadbir keyinchalik yana o‘tkaziladimi-yo‘qmi, mavjud xabarlardan aniqlab bo‘lmaydi.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Har ikki xabarda uyning oldidagi miting va film atrofidagi mojaro yoritilgan, ammo qo‘shimcha ma’lumotlar farq qilgan. Xabarlardan biri mitingdagi talablar, afishalar va shiorlarni hamda prodyuserlik kompaniyasining 3–5-oktabr kunlariga belgilangan rasmiy tadbirlarni bekor qilganini batafsil bayon qilgan. Ikkinchisi esa Naver (네이버) film sharhlariga munosabat bildirish jarayonida avtomatlashtirilgan, noodatiy faollikni aniqlab, bu haqda politsiyaga xabar bergani haqidagi ma’lumotni ham yoritgan.

Naver bu faoliyatni kim amalga oshirgani yoki uning siyosiy maqsadi bo‘lgan-bo‘lmaganini oshkor qilmadi, shuningdek, film reytinglarining o‘zi soxtalashtirilganini ham tasdiqlamadi. Shu bois sharhlarga munosabat bildirish jarayonidagi soxtalashtirish gumonlarini reytinglarni soxtalashtirish bilan bir xil holat deb qat’iy ta’kidlash mumkin emas. Ikki xabardagi tadbirga oid izohlar ham bir-biriga zid emas, balki yoritilgan tafsilotlari bilan farq qiladi, deb tushunish mumkin.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • 4-oktabr kuni Yu Hae-jinning uyi deb ko‘rsatilgan Seulning Seongbuk-gu tumanidagi xususiy uy oldida konservativ guruh mitingi bo‘lib o‘tdi. Qatnashchilar soni — 50 nafardan ortiq — politsiyaning norasmiy hisob-kitobidir.
  • Qatnashchilar film namoyishini to‘xtatish, ijodkorlar va aktyorlardan uzr so‘rash hamda bu holat takrorlanmasligi haqida va’da berishni talab qildi; reklama beruvchilarga qarshi boykot shiorlarini ham aytdi.
  • Shu kuni “Vatan himoyasi birlashgan qalqon guruhi” (호국연합방패단) ham prodyuserlik kompaniyasi Hive Media Corp binosi oldida namoyishni to‘xtatish va uzr so‘rashni talab qilib miting o‘tkazdi.
  • Prodyuserlik kompaniyasi xavfsizlik va tadbirning muammosiz o‘tishini ko‘zlab, 3–5-oktabr kunlariga rejalashtirilgan kinoteatrlardagi sahna salomlashuvlari kabi rasmiy tadbirlarni bekor qilganini bildirdi.
  • Naver sharhlarga munosabat bildirish bilan bog‘liq noodatiy faollik haqida politsiyaga xabar bergani to‘g‘risida xabarlar bor, ammo mas’ul shaxslar yoki siyosiy maqsad tasdiqlanmagan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Miting joyida politsiya qanday xavfsizlik choralarini ko‘rgani xabarlarda aytilmagan.
  • Bekor qilingan rasmiy tadbirlar keyinchalik yana o‘tkaziladimi-yo‘qmi, tasdiqlanmagan.
  • Sharhlarga munosabat bildirish jarayonidagi noodatiy faollikni kim va qanday maqsadda amalga oshirgani haqida Naver ma’lumot bermagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Sahna salomlashuvi yoki boshqa tegishli tadbirga borishni rejalashtirgan bo‘lsangiz, bekor qilingan-qilinmaganini va keyingi jadvalni prodyuserlik kompaniyasining rasmiy e’lonlaridan tekshiring.
  • Filmda tarix tasvirlangani haqidagi da’volarni ijodkorlarning film badiiy to‘qima ekani haqidagi izohidan farqlab ko‘rib chiqing. Sharhlarga bildirilgan munosabat haqidagi gumonlarni ham reytinglar soxtalashtirilgani deb qat’iy talqin qilmang.
  • Miting qatnashchilari soni politsiyaning norasmiy hisob-kitobi ekanini, joydagi xavfsizlik choralari va tadbirlarning keyingi jadvali esa tasdiqlanmaganini yodda tuting.

Manbalar