Amerikalik kinorejissyor Jeremi Vorkman Busan shahrining Kanso tumanidagi Jangdaehyon o‘rta va yuqori maktabini (장대현중고등학교) tanishtirib, Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘quvchilarning Janubiy Koreyada o‘zligini anglash va orzularini topish jarayonini aks ettiruvchi “School for Defectors” hujjatli filmini suratga oldi. Asar Boston mustaqil kinofestali hakamlar hay’ati bosh mukofoti kabi AQSh va Kanada kinofestallarida 5 ta mukofot oldi. Mukofotlar haqidagi xabar film qahramonlari bo‘lgan o‘quvchilar bilangina cheklanmay, ular uchun muqobil ta’lim qanday sharoitda yo‘lga qo‘yilganiga ham nazar tashlashga undaydi.

Tarix va kontekst

Jangdaehyon o‘rta va yuqori maktabini (장대현중고등학교) Shimoliy Koreyadan qochib, ota-onasiga ergashib Janubiy Koreyaga kelgan o‘smirlarning madaniy tafovut va o‘qishdagi bilim farqlari kabi qiyinchiliklarga duch kelib, ta’lim va orzularidan voz kechayotganidan qayg‘urgan kishilar tashkil etgan. Dastlab maktab o‘quvchilari yaqin atrofdagi o‘rta va yuqori maktablarda ro‘yxatda turib, darslarni shu yerda o‘tashgan.

Busan shahar ta’lim boshqarmasi (부산시교육청) maktabning oliy ta’limga kirish natijalari, o‘quv dasturi va o‘quvchilar faoliyati hamda boshqaruvining shaffofligini e’tirof etib, uni 2022-yilda Busandagi ilk xususiy muqobil maktab (각종학교) sifatida tasdiqladi. Jangdaehyon o‘rta va yuqori maktabi (장대현중고등학교) 2023-yil mart oyida ikkinchi marta ochildi, bitiruvchilari esa o‘rta va yuqori maktab darajasini tasdiqlovchi imtihonlarni topshirmasdan turib, rasmiy ma’lumotga ega deb tan olinadi. Maqolaga ko‘ra, Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘quvchilar uchun rasmiy ta’lim darajasini shu tarzda tan oldiradigan muqobil maktablar mamlakat bo‘ylab atigi to‘rtta.

Rejissyor Vorkman 2023-yilda Busan xalqaro kinofestivaliga kelganida maktabga tashrif buyurdi. U Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘quvchilarning Janubiy Koreyada o‘zligini anglash va orzularini topish jarayoni haqida film yaratmoqchi bo‘ldi; asar suratga olish ishlari boshlanganidan 1 yil 6 oy o‘tib tayyor bo‘ldi.

Mukofotlar: Boston mustaqil kinofestali hakamlar hay’ati bosh mukofoti, DeadCenter kinofestali hakamlar hay’atining to‘liq metrajli hujjatli film uchun maxsus mukofoti, Flickers’ Rhode Island xalqaro kinofestali rejissyor tanlovi mukofoti, Kalgari xalqaro kinofestali hakamlar hay’atining eng yaxshi hujjatli film bosh mukofoti va Mystic kinofestali hujjatli film uchun eng yaxshi rejissyor mukofoti. Jangdaehyon o‘rta va yuqori maktabi (장대현중고등학교) direktori Im Changho Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘quvchilarning quvnoq va umidvor hayot kechirayotgani chet elliklar tomonidan ijobiy baholangan bo‘lsa kerak, dedi.

Bu xabar nimani anglatadi

Filmda maktabdagi ta’lim muhiti va o‘quvchilarning ulg‘ayish jarayoni yoritilgan. Maktabda rasmiy ta’lim darajasining tan olinishiga olib kelgan jarayon va o‘quvchilarning keyingi ta’limdagi natijalari film voqealari joy olgan ta’limiy kontekstni tushuntiradi. Biroq bu faktlar kinofestival mukofotlari aynan shu sababli berilganini tasdiqlamaydi.

Maqola yozilgan paytda maktabda 7 nafar o‘rta sinf va 12 nafar yuqori sinf o‘quvchisi, jami 19 kishi yotoqxonada yashab tahsil olayotgan edi. So‘nggi 12 yil ichida yuqori maktabni bitirgan 33 kishidan 30 nafari universitetga kirgan. Bitiruvchi Jang Unsuk 2013-yilda 16 yoshida Shimoliy Koreyadan qochib, Janubiy Koreyada o‘rnashgan. 2014-yilda maktabga kirganidan so‘ng, 2017-yilda Koreya universitetining (고려대) siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar fakultetiga o‘qishga kirgan. Keyinchalik Fulbrayt magistratura stipendiyasi (풀브라이트 대학원 장학금) sohibi bo‘lib, AQShdagi Brandeis universiteti magistraturasida barqaror xalqaro taraqqiyot bo‘yicha magistratura dasturida tahsil olgan. Maqola yozilgan paytda u Vashingtondagi Hudson institutida stajyor-tadqiqotchi bo‘lib ishlayotgan edi.

Masalan, madaniy tafovut yoki o‘qishdagi bilim farqlari sababli maktab hayoti va oliy ta’limga kirish borasida ikkilangan Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘smirlar uchun bu misol muqobil maktab rasmiy ta’lim darajasining tan olinishi va universitetga kirishga olib boradigan ta’lim yo‘llaridan biri bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Biroq bir bitiruvchining tajribasi yoki maktabning umumiy kirish natijalari barcha o‘quvchilar uchun bir xil natijani kafolatlamaydi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • “School for Defectors” — Shimoliy Koreyadan qochib kelgan o‘quvchilarning Janubiy Koreyada o‘zligini anglash va orzularini topish jarayonini aks ettiruvchi hujjatli film.
  • Asar AQSh va Kanada kinofestallarida hakamlar hay’ati bosh mukofoti va rejissyorlik mukofotlarini o‘z ichiga olgan 5 ta mukofot oldi.
  • Jangdaehyon o‘rta va yuqori maktabi (장대현중고등학교) 2022-yilda Busandagi ilk xususiy muqobil maktab sifatida tasdiqlandi va 2023-yil mart oyida ikkinchi marta ochildi.
  • Maqola yozilgan paytda maktabda 19 nafar o‘quvchi tahsil olgan; so‘nggi 12 yil ichida yuqori maktabni bitirgan 33 kishidan 30 nafari universitetga kirgan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • “School for Defectors” filmining umumiy namoyishi yoki internetda e’lon qilinishi sanasi asl matnda ko‘rsatilmagan.
  • Kinofestival mukofotlaridan keyin filmni tomosha qilish imkoniyati qanday yaratilishi aniqlanmagan.
  • Maktabga kirish uchun talab qilinadigan aniq shartlar va ariza topshirish tartibi asl matnda ko‘rsatilmagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Filmni ko‘rmoqchi bo‘lgan o‘quvchi namoyish yoki internetda e’lon qilish sanasi ma’lum qilingan-qilinmaganini rasmiy manbalardan tekshirishi kerak.
  • Maktabga kirishni o‘ylayotgan o‘quvchilar va ularning vasiylari rasmiy ta’lim darajasi tan olinishi, qabul talablari va tartibini maktab yoki ta’lim idoralaridan bevosita aniqlashtirganlari ma’qul.
  • Oliy ta’limga kirish natijalari avvalgi bitiruvchilarga tegishli bo‘lgani uchun, alohida o‘quvchiga taqdim etiladigan o‘quv dasturi va qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlarini alohida o‘rganish kerak.