Koreya Tashqi ishlar vazirligi (외교부) payshanba kuni Ukrainadagi elchisi Pak Ki-chxanni chaqirib olishga qaror qilganini e’lon qildi, elchi esa shanba kuni mamlakatga qaytdi. Bu qaror Shimoliy Koreya harbiy asirlaridan ikki nafari Koreyaga olib kelingani oshkor etilishi yuzasidan Koreya va Ukraina o‘rtasida maxfiylik kelishuvi bor-yo‘qligi borasida kelishmovchiliklar davom etayotgan bir paytda qabul qilindi. Koreya hukumati Ukraina bilan maslahatlashuvlarni davom ettirishini va gumanitar yordamni ham saqlab qolishini bildirdi.

Vaziyatning kelib chiqishi va kontekst

Ziddiyatga Ukraina prezidenti Zelenskiyning 23-sentabr kuni BMT Bosh Assambleyasidagi nutqi sabab bo‘ldi. U Shimoliy Koreya harbiy asirlaridan ikki nafari Koreyaga olib kelinganini oshkor qildi. Koreya prezidenti Li esa bu ma’lumotning oshkor etilishi ikki davlat o‘rtasidagi maxfiylik kelishuvini buzganini aytib, afsus bildirdi. Ukraina esa bunday kelishuv bo‘lganini rad etdi.

Koreya tomoni maxfiylik kelishuvi Ukraina iltimosiga binoan tuzilganini tushuntirdi. Xabarlarga ko‘ra, Rossiya uchun jang qilgan asirlar Kursk viloyatida qo‘lga olingan va sentabr o‘rtalarida Koreyaga yetib kelgan. Koreya tomoni ushbu ma’lumotning oshkor etilishi asirlar va ularning oilalarini himoya qilish maqsadidagi kelishuvga zid bo‘lganini aytmoqda, biroq kelishuvning o‘zini tan olmayotgan Ukraina bilan pozitsiyalar yaqinlashmadi.

Shundan keyin ham ikki davlat o‘rtasidagi keskinlikni oshiruvchi bayonotlar yangradi. Ukraina prezident devoni rahbari Kirillo Budanov 27-sentabr kuni demilitarizatsiya qilingan zonadagi mina portlashini tilga olib, Shimoliy va Janubiy Koreya o‘rtasida jiddiy qurolli to‘qnashuv yuz berishi vaqt masalasi ekanidan ogohlantirdi. 1-oktabr kuni Ukraina tashqi ishlar vaziri Andriy Sibiga ikki davlat o‘rtasidagi ziddiyatni «diplomatik tushunmovchilik» deb atadi. Prezident Li esa ertasi kuni X’da noroziligini bildirgan post yozdi.

Koreya tashqi ishlar vaziri Cho Xyon Milliy Assambleyaning Tashqi ishlar va birlashish qo‘mitasi (국회 외교통일위원회) tomonidan o‘tkazilgan parlament tekshiruvida Sibiga vaziridan uzrga oid xabar olganini, ammo u Koreya kutgan darajada bo‘lmaganini aytdi. Shu tekshiruvda u Koreya hukumati qat’iy choralar ko‘rishini ham bildirdi. Keyinroq Ukraina prezident devoni vakilining Koreyaning Rossiyaga qarshi sanksiyalar siyosati bilan dizel yoqilg‘isi yetkazib berilgani haqidagi xabarlar bir-biriga zid, degan da’vosi ham ziddiyatga qo‘shildi.

Bu xabar nimani anglatadi

Elchini chaqirib olish boshqa davlatga afsus yoki norozilik bildirishdan yoxud o‘sha davlat elchisini chaqirtirishdan ko‘ra kuchliroq diplomatik choradir. Koreyaning bu chorani tanlagani ziddiyat oddiy ochiq bahsdan diplomatik bosim bosqichiga ko‘tarilganini anglatishi mumkin. Biroq elchini chaqirib olishning o‘zi diplomatik aloqalar uzilishini anglatmaydi va hozirgacha aloqalarni uzish haqida qaror qabul qilingani ham tasdiqlanmagan.

Ta’sir faqat ikki davlat munosabatlari bilan cheklanmasligi mumkin. Ukraina Yevropa davlatlari ko‘magida Rossiyaga qarshi urushni davom ettirayotgan bir paytda, ikki tomon o‘rtasidagi ziddiyat Koreya va Yevropa munosabatlariga ham ta’sir qilishi mumkinligi haqida tahlillar bildirildi. Bu tasdiqlangan natija emas, balki kelgusida kuzatish lozim bo‘lgan omildir. Yevrosiyo strategik tadqiqotlar instituti (유라시아전략연구소) direktori Pak Byon Xvan Ukraina ham javob qaytarishi mumkinligini aytib, Koreya hukumatini vazmin yo‘l tutishga chaqirdi.

Masalan, ikki davlat o‘rtasidagi maslahatlashuvlar kutilganidan uzoqroq davom etsa, Koreya davom ettirishini bildirgan gumanitar yordam qanday shaklda ko‘rsatilayotgani va diplomatik muloqot davom etayotgan-etmayotganini kuzatish kerak bo‘ladi. Biroq bu yordam to‘xtatilgani yoki aniq javob choralari belgilanganini anglatmaydi. Tashqi ishlar vazirligi vakili ikki davlat o‘rtasidagi masalalarni muammosiz hal qilish uchun maslahatlashuvlar davom ettirilishini bildirdi.

Tasdiqlangan va hozircha noma’lum ma’lumotlar

Tasdiqlangan ma’lumotlar

  • Koreya Tashqi ishlar vazirligi Pak Ki-chxan ismli Ukrainadagi elchisini chaqirib olishga qaror qildi, elchi esa shanba kuni mamlakatga qaytdi.
  • Prezident Zelenskiy Shimoliy Koreya harbiy asirlaridan ikki nafari Koreyaga olib kelinganini oshkor qildi. Koreya maxfiylik kelishuvi buzilganini aytib, afsus bildirdi.
  • Koreya kelishuv bo‘lganini tushuntirdi, Ukraina esa bunday kelishuv mavjudligini rad etdi.
  • Koreya hukumati Ukraina bilan maslahatlashuvlarni davom ettirishini va gumanitar yordamni ham saqlab qolishini bildirdi.

Hozircha noma’lum ma’lumotlar

  • Ukraina elchining chaqirib olinishiga qanday chora bilan javob berishi hozircha aniqlanmagan.
  • Ikki davlat o‘rtasidagi ziddiyat diplomatik aloqalar uzilishiga olib keladimi-yo‘qmi, tasdiqlanmagan.
  • Bu ziddiyat Koreya va Yevropa munosabatlariga amalda qanday ta’sir ko‘rsatishi ham hozircha noma’lum.

O‘quvchi nimalarni kuzatishi kerak

  • Koreya Tashqi ishlar vazirligi qo‘shimcha choralar e’lon qiladimi va Ukraina bilan maslahatlashuvlar davom etadimi — shuni kuzatish kerak.
  • Ukrainaning rasmiy javobi bo‘ladimi, bunga e’tibor berish lozim. Biroq elchining chaqirib olinishini darhol diplomatik aloqalar uzilishi deb talqin qilmaslik muhim.
  • Koreya hukumati gumanitar yordamni saqlab qolish haqidagi siyosatini keyinchalik ham davom ettiradimi — shuni tekshirish mumkin.

Manbalar