Moody’s Ratings raqamli aktivlarning an’anaviy moliya tizimiga yanada chuqurroq integratsiyalashuvi pul va qimmatli qog‘ozlarni chiqarish, ular bilan savdo qilish hamda ularni boshqarish usullarini o‘zgartirishi mumkin, biroq investitsiya xatarlarini tushunish zarurati yo‘qolmaydi, deb hisoblaydi. Kompaniya tokenizatsiyalangan aktivlar (huquq yoki aktivlarni blokcheyn kabi raqamli texnologiyalar yordamida ifodalash) kengroq tarqaladigan bozorga tayyorgarlik ko‘rar ekan, investorlar ularni an’anaviy qimmatli qog‘ozlar bilan taqqoslash mumkin bo‘lgan mezonlar asosida baholay olishiga intilmoqda.
Moody’s Ratings kompaniyasining Osiyo bo‘yicha suveren va sub-suveren reytinglar guruhi boshqaruvchi direktori hamda Osiyo raqamli iqtisodiyoti strategiyasi rahbari Jin Fang raqamli aktivlarga investorlar qiziqishi ortishini kutayotganini aytib, shu bilan birga xatarlarni baholash zarurligini ta’kidladi. U 2026-yilgi Korea Blockchain Week tadbiri doirasida The Korea Times nashriga intervyu berdi.
Fon va kontekst
Manbada ko‘rsatilgan hisob-kitob davrida Moody’s Ratings butun dunyo bo‘ylab 45 tadan ortiq raqamli emissiyaga reyting bergan. Ular qatoriga raqamli obligatsiyalar va tokenizatsiyalangan fondlar kiradi, ushbu emissiyalarning hajmi 6,9 milliard dollardan ortiq.
Jin Fangning aytishicha, dastlabki bitimlar tajriba tariqasidagi pilot bosqichida bo‘lgan, biroq ayniqsa so‘nggi ikki yil ichida rivojlanish sur’ati tezlashgan. Biroq manbada bu davrda emissiyalar soni yoki hajmi qanchaga oshgani ko‘rsatilmagan. Shu bois o‘sish sur’ati tilga olinganini va o‘sish miqdorini raqamlar bilan tasdiqlash mumkinligini farqlash kerak.
Bu xabar nimani anglatadi
Tokenizatsiyalangan aktivlar soni ortgani sari investorlar nafaqat aktivlarning raqamli shaklda ekaniga, balki ularning xatarlarini mavjud qimmatli qog‘ozlar bilan qaysi mezonlar asosida taqqoslash mumkinligiga ham e’tibor qaratishi kerak. Bozor ishtirokchilari raqamli emissiyalarni ko‘rib chiqayotganda baholash asoslari va uning qo‘llanish doirasini tekshirishi lozimligi jihatidan bu masala muhim.
Masalan, investor raqamli obligatsiyalar va an’anaviy shakldagi qimmatli qog‘ozlarni birgalikda ko‘rib chiqayotgan bo‘lsa, bu ikki mahsulot bo‘yicha xatarlar bahosi qaysi mezonlarga ko‘ra taqqoslanishi mumkinligini tekshirish muhim bo‘lishi mumkin. Biroq manbada Moody’s Ratings amalda qanday baholash mezonlari yoki usullaridan foydalanishi tushuntirilmagan. Shuning uchun kompaniya taqqoslash mumkin bo‘lgan baholashni maqsad qilganini aniq baholash usullari oshkor qilingan, deb tushunmaslik kerak.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Moody’s Ratings raqamli aktivlarning an’anaviy moliya tizimiga integratsiyalashuvi pul va qimmatli qog‘ozlarni chiqarish, ular bilan savdo qilish hamda ularni boshqarish usullarini o‘zgartirishi mumkin, deb hisoblaydi.
- Jin Fang investorlar qiziqishi ortishini kutayotganini aytib, xatarlarni baholash zarurligini ta’kidladi.
- Manbada raqamli obligatsiyalar va tokenizatsiyalangan fondlar kabilarni o‘z ichiga olgan 45 tadan ortiq raqamli emissiyaga reyting berilgani va ularning hajmi 6,9 milliard dollardan oshgani aytilgan.
- Jin Fang dastlabki bitimlar tajriba tariqasidagi pilot bosqichida bo‘lganini, ayniqsa so‘nggi ikki yil ichida rivojlanish sur’ati tezlashganini aytdi.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Manbada Moody’s Ratings raqamli aktivlar xatarlarini qaysi mezonlar va usullar asosida baholashi ko‘rsatilmagan.
- Natijalar hisobining boshlanish sanasi 2018-yil yanvar deb berilgan, biroq 2-fevral qaysi yilga to‘g‘ri kelishi va hisob-kitobning tugash sanasi aniq emas.
- So‘nggi ikki yil ichida emissiyalar soni va hajmi qanchaga oshganini aniqlab bo‘lmaydi.
O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak
- Raqamli emissiyalarga berilgan reytinglarga duch kelganda, baholash mezonlari va ularning qo‘llanish doirasi oshkor qilingan-qilinmaganini tekshirish kerak. Faqat manbaga asoslanib Moody’s Ratings kompaniyasining aniq usullarini bilib bo‘lmaydi.
- Raqamli aktivlar va an’anaviy qimmatli qog‘ozlarni taqqoslaganda, bu ikki toifaning aynan qaysi mezonlar asosida taqqoslanishi mumkinligini ko‘rib chiqish lozim. Kompaniya taqqoslash mumkin bo‘lgan baholashni maqsad qilgani haqidagi izohning o‘zi batafsil mezonlar tasdiqlanganini anglatmaydi.
- 45 tadan ortiq va 6,9 milliard dollardan ortiq degan natijalarni keltirganda, hisob-kitob davri va uning tugash yili aniq ko‘rsatilganini tekshirish kerak. Manbada 2-fevral sanasining yili yozilmagan.
