Hindiston fuqarosi majburiy deportatsiya jarayonida jismoniy zo‘ravonlikka uchraganini da’vo qilib, Koreya Milliy inson huquqlari komissiyasiga (국가인권위원회) shikoyat qildi. Erkak shaxsiy erkinligi va inson qadr-qimmati buzilganini da’vo qildi. Cho Kuk innovatsiyalar partiyasidan (조국혁신당) deputat Pak Unjong (박은정) payshanba kuni Adliya vazirligining (법무부) parlamentdagi davlat auditida deportatsiya paytida olingan bodykamera videosini oshkor qildi.

Shikoyat arizasida erkakning qo‘liga kishan solingani, og‘ziga dyukt-tape yopishtirilgani, aeroportga yetib kelganidan keyin esa yuziga shapaloq urilgani va bo‘g‘ilganini da’vo qilgani bayon etilgan. Bular hozirgacha xabarlarda keltirilgan shikoyat mazmunidir; zo‘ravonlik bo‘lgani yoki video bu da’voni tasdiqlashi aniqlangan emas.

Fon va kontekst

Shikoyat arizasiga ko‘ra, erkak 27-avgust kuni deportatsiya qilinishidan oldin Hwaseong chet elliklarni saqlash markazida (화성 외국인보호소) qariyb 8 oy saqlangan. Ushbu muassasa Seuldan qariyb 40 km janubda joylashgan. Maqolaga ko‘ra, Immigratsiya nazorati to‘g‘risidagi qonun (출입국관리법) bo‘yicha majburiy chiqarib yuborilishi kerak bo‘lgan chet elliklar bunday muassasalarda ko‘pi bilan 9 oy saqlanishi mumkin.

Demak, xabarlarda keltirilgan saqlash muddati qonunda qayd etilgan eng uzoq muddatdan qisqaroq, biroq faqat muddatga qarab saqlash yoki deportatsiya jarayoni tegishli tarzda o‘tkazilgan-o‘tkazilmaganini aniqlab bo‘lmaydi. Ushbu shikoyatda asosiy masala sifatida saqlash markazidan aeroportga olib borish jarayoni va deportatsiyadan oldingi jismoniy muomala ko‘tarilgan. Shikoyatdagi da’volarning to‘g‘riligi hamda o‘sha paytdagi harakatlar qonuniy bo‘lgan-bo‘lmaganini alohida tekshirish kerak.

Deputat Pak parlamentdagi davlat auditida bodykamera videosini oshkor qilgani e’tiborga molik, chunki bu ishni ko‘rib chiqish uchun material taqdim etilganini anglatadi. Biroq videoning oshkor etilganining o‘zi uning mazmunini yoki shikoyat arizasi bilan mos kelish-kelmasligini ko‘rsatmaydi. E’lon qilingan xabarlarda videoda qanday manzaralar aks etgani, Adliya vazirligi va immigratsiya idoralari bu borada qanday izoh bergani ham bayon qilinmagan.

Bu xabar nimani anglatadi

Mazkur ishda majburiy chiqarib yuborish jarayonida davlat vakolatini amalga oshiruvchi organlar qo‘llagan jismoniy kuch qanchalik zarur va qay darajada bo‘lganini qanday aniqlash masalasi ko‘ndalang turibdi. Deportatsiyani amalga oshirish chog‘ida odamning jismonan jilovlangani haqidagi faktning o‘zi harakatlar qonunga zid bo‘lganini anglatmaydi; aynan qanday harakatlar qilingani va o‘sha paytdagi vaziyatni birgalikda ko‘rib chiqish lozim. Mavjud xabarlarning o‘zi bunday xulosa chiqarish uchun zarur tafsilotlarni bermaydi.

Shikoyat berilgani sababli, Milliy inson huquqlari komissiyasining tekshiruvi va xulosasi erkakning da’volaridan tashqari tegishli materiallar hamda rasmiylarning izohlarini ham aniqlash jarayoniga aylanishi mumkin. Biroq xabarlarda komissiya shikoyatni qaysi tartibda ko‘rib chiqishi yoki tekshiruv natijasi qachon chiqishi ko‘rsatilmagan. Bodykamera videosining oshkor qilinishi ham o‘z-o‘zidan faktlar bo‘yicha xulosa chiqarilganini anglatmaydi.

Masalan, video yoki boshqa materiallarda erkak da’vo qilgan harakatlar tasdiqlansa, o‘sha paytda jismoniy kuch qo‘llash zarur bo‘lgan-bo‘lmagani va buning oqibatida tanaga yetgan zarar ham ko‘rib chiqilishi mumkin. Aksincha, video vaziyatning faqat bir qismini aks ettirgan bo‘lsa, boshqa materiallar va tomonlarning izohlarini tekshirishga to‘g‘ri kelishi mumkin. Bu mumkin bo‘lgan ko‘rib chiqish yo‘nalishlarini tushuntiruvchi faraz bo‘lib, videoning haqiqiy mazmuni yoki tekshiruv natijasini anglatmaydi.

Tegishli tartib-qoidalar va yordamga oid ma’lumot

Ichki huquqiy qo‘llanmaga ko‘ra, Jinoyat kodeksida (형법) zo‘ravonlik shaxs tanasiga jismoniy kuch ishlatish, tan jarohati yetkazish esa tana faoliyati yoki sog‘liq holatiga zarar yetkazish hisoblanadi. Shu bois, shikoyat arizasidagi yuziga shapaloq urilgani yoki bo‘g‘ilgani haqidagi da’volar tasdiqlangan taqdirda ham, bu holatga zo‘ravonlik yoki tan jarohati sifatida qanday huquqiy baho berilishi aniq harakatlar, sog‘liqqa yetgan zarar, shuningdek, harakat bilan oqibat o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlik kabi omillarga qarab belgilanadi. Tashqi jarohat bor-yo‘qligiga qarab tan jarohati masalasi avtomatik ravishda hal bo‘lmaydi.

Yana bir qo‘llanmada davlat xizmatchisi xizmat vazifasini bajarish chog‘ida qasddan yoki ehtiyotsizlik tufayli qonunni buzib zarar yetkazsa, davlatning zararni qoplash majburiyati e’tirof etilishi mumkinligi tushuntiriladi. Biroq davlat xizmatchisining xizmat vazifasini buzishi bilan yetkazilgan zarar o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlik kabi shartlarni tekshirish lozim; davlat xizmatchisining harakatida muammo bo‘lgan, degan da’voning o‘zi kompensatsiya avtomatik ravishda tayinlanishini anglatmaydi. Bu umumiy huquqiy ma’lumot bo‘lib, mazkur ishda davlatning zararni qoplash majburiyati uchun zarur shartlar bajarilganini anglatmaydi.

Xabarlarda keltirilgan da’volarni huquqiy xulosalardan farqlash kerak. Shikoyat bo‘yicha tekshiruv natijasi chiqib, faktlar aniqlanmaguncha zo‘ravonlik yoki tan jarohati sodir bo‘lganini yoxud davlatning zararni qoplash majburiyati yuzaga kelganini qat’iy aytib bo‘lmaydi.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihat

Shikoyatni kim bergani haqidagi ifodalar xabarlarda turlicha. Bir xabarda Hindiston fuqarosi Milliy inson huquqlari komissiyasiga shikoyat topshirgani aytilgan, boshqasida esa erkakning huquqiy vakili shikoyat bergani xabar qilingan. Ikki xabar bir shikoyatni turlicha ifodalaganmi yoki topshirish jarayonida vakil qatnashganmi — aniqlanmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Xabarlarda va shikoyat arizasida keltirilgan ma’lumotlar

  • Hindiston fuqarosi majburiy deportatsiya jarayonida jismoniy zo‘ravonlikka uchraganini da’vo qilib, Milliy inson huquqlari komissiyasiga shikoyat qildi.
  • Shikoyat arizasiga ko‘ra, erkak 27-avgust kuni deportatsiya qilinishidan oldin Hwaseong chet elliklarni saqlash markazida qariyb 8 oy saqlangan.
  • Shikoyat arizasida unga kishan solingani, og‘ziga dyukt-tape yopishtirilgani, aeroportda yuziga shapaloq urilgani va bo‘g‘ilgani haqidagi da’volar bor.
  • Deputat Pak Unjong payshanba kuni parlamentdagi davlat auditida Adliya vazirligi taqdim etgan, deportatsiya paytida olingan bodykamera videosini oshkor qildi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Milliy inson huquqlari komissiyasi shikoyatni qaysi tartibda ko‘rib chiqishi va qanday xulosa chiqarishi.
  • Bodykamera videosida qanday manzaralar aks etgani va ular shikoyat arizasidagi da’volarga mos kelish-kelmasligi.
  • Adliya vazirligi va immigratsiya idoralarining erkak da’volari hamda video yuzasidan qanday pozitsiyada ekani.
  • Amalda qanday jismoniy harakatlar sodir bo‘lgani va buning oqibatida erkakka qanday zarar yetgani.

O‘quvchi nimalarni kuzatishi kerak

  • Inson huquqlari komissiyasining tekshiruvi qanday ketayotgani va uning xulosasi e’lon qilinish-qilinmasligini kuzatish kerak. Hozirgi xabarlarda ishni ko‘rib chiqish natijasi yoki muddatlari ko‘rsatilmagan.
  • Bodykamera videosining to‘liq mazmuni hamda Adliya vazirligi va immigratsiya idoralarining izohlari oshkor etiladimi, kuzatish mumkin. Videoning oshkor etilgani bilan u da’volarni tasdiqlaydi, degan xulosa — alohida masalalar.
  • O‘xshash ishларда huquqiy javobgarlikni aniqlashda aniq harakatlar, tanaga yetgan zarar, sababiy bog‘liqlik va xizmat vazifasining buzilgan-buzilmagani ko‘rib chiqilishi mumkin. Tegishli huquqiy qo‘llanmalarda umumiy mezonlar bayon qilinadi, xolos; ular alohida ish bo‘yicha xulosa o‘rnini bosmaydi.

Manbalar