Một câu chuyện nhân văn
Chị Ji-eun Kim và anh Min-su Park đã có 10 năm chung sống đầy thăng trầm. Tuy nhiên, khi phát hiện anh Min-su có mối quan hệ ngoài luồng, Ji-eun quyết định chấm dứt cuộc hôn nhân này. Vì muốn kết thúc mọi chuyện nhanh chóng và êm đẹp, cả hai đã ngồi lại và đi đến một thỏa thuận: anh Min-su sẽ chuyển nhượng toàn bộ quyền sở hữu căn hộ chung cư tại Seoul cho chị Ji-eun. Để chắc chắn, chị thậm chí còn yêu cầu anh ký vào văn bản thỏa thuận và mang đi công chứng (사서인증).
Cứ ngỡ mọi chuyện sẽ suôn sẻ, nhưng khi bước vào thủ tục ly hôn thuận tình, họ lại nảy sinh mâu thuẫn gay gắt về quyền nuôi con và mức trợ cấp. Không thể tìm được tiếng nói chung, Ji-eun đành phải đệ đơn kiện ra tòa để yêu cầu ly hôn đơn phương dựa trên lỗi của người chồng. Tòa án đã phán quyết cho họ ly hôn. Lúc này, Ji-eun yêu cầu anh Min-su thực hiện đúng cam kết trên tờ giấy công chứng, nhưng anh thẳng thừng từ chối với lý do: "Tờ giấy đó chỉ có hiệu lực nếu chúng ta ly hôn thuận tình."
Vấn đề pháp lý
Câu hỏi cốt lõi ở đây là: Một thỏa thuận phân chia tài sản được lập ra với tiền đề là ly hôn thuận tình có còn giá trị pháp lý hay không nếu sau đó cặp đôi lại ly hôn thông qua phán quyết của tòa án?
Luật pháp Hàn Quốc quy định gì?
Theo quy định của pháp luật Hàn Quốc, việc phân chia tài sản có thể được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa hai bên hoặc thông qua phán quyết của Tòa án Gia đình. Tuy nhiên, các thỏa thuận được lập trước khi việc ly hôn thực sự diễn ra thường được coi là có điều kiện.
Thỏa thuận về phân chia tài sản giữa các bên chưa ly hôn nhưng dự định sẽ ly hôn thuận tình được hiểu là một hành vi pháp lý có điều kiện kèm theo. Điều kiện đó chính là việc ly hôn thuận tình phải được thực hiện thành công.
Các điểm mấu chốt cần lưu ý:
- Thỏa thuận chỉ có hiệu lực nếu hình thức ly hôn diễn ra đúng như dự định ban đầu (ly hôn thuận tình).
- Nếu việc ly hôn thuận tình không diễn ra vì bất kỳ lý do gì, thỏa thuận đó sẽ bị coi là không đạt được điều kiện (불성취).
- Khi điều kiện không đạt được, thỏa thuận ban đầu không còn tính ràng buộc về mặt pháp lý.
Cách tiếp cận của Tòa án Hàn Quốc
Tòa án Tối cao Hàn Quốc đã nhiều lần khẳng định quan điểm rằng: Nếu thỏa thuận chia tài sản được lập ra để chuẩn bị cho việc ly hôn thuận tình, nhưng sau đó cặp đôi lại ly hôn thông qua hòa giải tại tòa hoặc phán quyết của tòa án (재판상 이혼), thì thỏa thuận đó sẽ trở nên vô hiệu.
Trong trường hợp này, tòa án cho rằng các bên không thể kiện dân sự để yêu cầu thực hiện hợp đồng. Thay vào đó, họ phải yêu cầu Tòa án Gia đình phân chia tài sản theo các nguyên tắc của Luật Gia đình, nơi tòa sẽ xem xét lại toàn bộ quá trình đóng góp của mỗi bên.
Áp dụng luật vào trường hợp thực tế
Trở lại với trường hợp của chị Ji-eun Kim. Mặc dù chị có tờ giấy công chứng trong tay, nhưng vì điều kiện tiên quyết của thỏa thuận đó là "ly hôn thuận tình" đã không được đáp ứng (do họ phải ra tòa kiện tụng vì mâu thuẫn quyền nuôi con), nên tờ giấy đó đã mất đi giá trị cưỡng chế thi hành.
Việc chị Ji-eun kiện dân sự để yêu cầu anh Min-su sang tên căn hộ dựa trên thỏa thuận cũ sẽ bị bác bỏ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chị mất trắng. Chị cần phải nộp đơn yêu cầu phân chia tài sản lên Tòa án Gia đình. Tòa án sẽ xem xét nội dung thỏa thuận cũ như một tình tiết tham khảo (기타 사정) để đánh giá ý chí ban đầu của các bên, nhưng tòa sẽ ra một phán quyết mới dựa trên các tiêu chuẩn công bằng hiện tại.
Kết luận: Điều gì đã xảy ra và bạn nên làm gì?
Cuối cùng, chị Ji-eun không thể dùng tờ giấy công chứng để buộc anh Min-su sang tên nhà ngay lập tức. Chị đã phải bắt đầu một thủ tục yêu cầu phân chia tài sản tại Tòa án Gia đình. Kết quả là tòa án đã phán quyết chia cho chị 70% giá trị căn hộ dựa trên lỗi ngoại tình của người chồng và những đóng góp của chị trong 10 năm qua.
Lời khuyên dành cho bạn:
- Đừng chủ quan với thỏa thuận giấy: Nếu việc ly hôn thuận tình có nguy cơ thất bại, hãy yêu cầu luật sư lồng ghép nội dung phân chia tài sản vào ngay trong đơn kiện ly hôn tại tòa.
- Lưu ý về thời hiệu: Quyền yêu cầu phân chia tài sản sẽ hết hạn sau 2 năm kể từ ngày bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật. Đừng để quá muộn!
- Sử dụng thỏa thuận cũ làm bằng chứng: Dù thỏa thuận cũ có thể vô hiệu về mặt hợp đồng, nó vẫn là bằng chứng quan trọng để tòa án thấy được sự tự nguyện của đối phương trong quá khứ.
