Incheon Milliy Jahon yozuv tizimlari muzeyida “Nuqtalardan dunyoga: Koreys Brayl yozuviga 100 yil” (점에서 세계로: 한국 점자 100년) nomli ko‘rgazma ochildi. Eom Jeong-sunning “Burni yo‘q fil 7” (코 없는 코끼리 7) asari ko‘rgazmani boshlab beradi. Tashrif buyuruvchilar asarlarni faqat ko‘z bilan tomosha qilish o‘rniga, ko‘rgazmani qo‘llari bilan his etadi va “Hamma birgalikda o‘qiy oladigan dunyo” degan xabarga duch keladi.

Fon va kontekst

Ko‘rgazma Milliy Hangeul muzeyi (국립한글박물관) va Songam Brayl kutubxonasi (송암점자도서관) bilan hamkorlikda tashkil etildi. Uning maqsadi Koreys Brayl yozuvi tizimining 100 yilligini nishonlash bilan birga, Brayl yozuvi haqidagi xabardorlikni oshirishdan iborat. Ko‘rgazma muzey buyumlarini faqat tomosha qilish bilan cheklanadigan odatiy tashrif tartibini savol ostiga qo‘yadi va teginish tajribasini tomoshaning bir qismiga aylantiradi.

Kurator Ku Dan-bi seshanba kuni bo‘lib o‘tgan, matbuot uchun oldindan tashkil etilgan taqdimotda tashrif buyuruvchilar ko‘rgazmani teginish orqali his qilishi uchun izohlar imkon qadar qisqartirilganini aytdi. Ko‘rgazmaning asosiy xabari — “Hamma birgalikda o‘qiy oladigan dunyo” — ham aynan shu tomosha usuli bilan bog‘liq.

Ko‘rgazma Brayl yozuvi tarixining boshlanishini Fransiyadan izlaydi. Valentin Haüyning 1786-yilda chop etilgan “Ko‘zi ojizlarni o‘qitish haqida risola” asarida ko‘zi ojizlarni bo‘rtma harflar — yuzasini ko‘tarib, qo‘l bilan o‘qish mumkin bo‘lgan yozuv — orqali o‘qitish taklif qilingan. Kitobning asl nusxasi ko‘rgazma uchun Fransiya Milliy kutubxonasidan qarzga olingan.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu ko‘rgazma Brayl yozuvini faqat ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan yozuv tizimi sifatida tanishtirish bilan cheklanmaydi, balki o‘qish va muzeyni his etish usulining o‘zi haqida ham o‘ylashga undaydi. Harf va eksponatlarni ko‘z bilan ko‘rishga odatlangan tashrif buyuruvchilar uchun teginish orqali yondashuv notanish bo‘lishi mumkin. Izohlarni qisqartirib, qo‘l bilan tajriba orttirishga undash orqali ko‘rgazma tomosha qilish mezoni faqat ko‘rish bilan cheklanib qolmaganmi, degan savolni o‘rtaga tashlaydi.

Ko‘rgazmaning ahamiyati shundaki, u tashrif buyuruvchilarga ko‘rgazmani qabul qilishning yagona usuli yo‘qligini ko‘rsatadi. Brayl yozuvining 100 yilligiga bag‘ishlangan ko‘rgazma sifatida u bu yozuv tizimi haqida qiziqishni oshirishga ham turtki bo‘lishi mumkin. Biroq mavjud ma’lumotlar ko‘rgazma qanday tashkil etilgani yoki uning qaysi qismlariga bevosita teginish mumkinligini aniqlash uchun yetarli emas.

Masalan, odatda muzey eksponatlarini faqat ko‘z bilan tomosha qiladigan tashrif buyuruvchi bu ko‘rgazmada asar va xabarni tushunishning yana bir yo‘li sifatida ularni qo‘li bilan his qilishi mumkin. Bu barcha eksponatlarga teginish mumkin degani emas. Tashrif buyuruvchilar joyida berilgan ko‘rsatmalarni tekshirishi, teginish mumkin bo‘lgan eksponatlarni va ularni tomosha qilish tartibini aniqlashi kerak.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Incheon Milliy Jahon yozuv tizimlari muzeyida “Nuqtalardan dunyoga: Koreys Brayl yozuviga 100 yil” ko‘rgazmasi ochildi.
  • Eom Jeong-sunning “Burni yo‘q fil 7” asari ko‘rgazmani boshlab beradi.
  • Ko‘rgazmada izohlar qisqartirilib, teginish orqali tajriba orttirishga imkon yaratilgan; uning asosiy xabari — “Hamma birgalikda o‘qiy oladigan dunyo”.
  • Ko‘rgazma Milliy Hangeul muzeyi va Songam Brayl kutubxonasi bilan hamkorlikda tashkil etilgan. Uning maqsadi Koreys Brayl yozuvi 100 yilligini nishonlash va bu yozuv haqidagi xabardorlikni oshirishdir.
  • Valentin Haüyning 1786-yilda chop etilgan kitobi asl nusxasi ko‘rgazma uchun Fransiya Milliy kutubxonasidan qarzga olingan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Taqdim etilgan ma’lumotlarda ko‘rgazma qachongacha davom etishi, kirish chiptasi narxi va tashrif soatlari ko‘rsatilmagan.
  • Ko‘rgazmaning batafsil tuzilishi va tashrif buyuruvchilar bevosita teginishi mumkin bo‘lgan eksponatlar doirasi ham aniqlanmagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Borishdan oldin muzeyning rasmiy ma’lumotlari orqali ko‘rgazma tugaydigan sana, kirish chiptasi narxi va tashrif soatlarini tekshiring.
  • Teginish orqali tomosha qilish ko‘rgazmaning asosiy qismi bo‘lsa ham, barcha asarlarga teginish mumkin deb o‘ylamang; joyida berilgan ko‘rsatmalarga amal qilib, qaysi eksponatlarga qanday usulda teginish mumkinligini aniqlang.
  • Ko‘rgazmada Brayl yozuvi haqida yetarlicha ma’lumot olishni istasangiz, joyida yo‘riqnoma yoki ko‘rgazma izohlari taqdim etiladimi, buni oldindan tekshiring.